Duyusal işlemleme ölçeği-Ev Formu’nun Türkiye koşullarına uyarlanması

Abstract

DUYUSAL İŞLEMLEME ÖLÇEĞİ - EV FORMU’NUN TÜRKİYE KOŞULLARINA UYARLANMASI Bu araştırmada Duyusal İşlemleme Ölçeği Ev Formu’nun dilsel eşdeğerlik, geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır. Ölçek 5-12 yaş arasındaki çocukların duyusal işlemleme işlevini, sosyal katılım ve hareket kontrolü becerilerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek hızlı ve kolay bir tarama aracı olarak veya kapsamlı bir tanılama sürecinin parçası olarak kullanılabilir. Araştırmaya 5-12 yaşında normal gelişen 300 ve otizm veya yaygın gelişimsel bozukluk tanısı alan 50 çocuk katılmıştır. Dilsel eşdeğerlik analizleri kapsamında orijinal form olan SPM Home Form üç uzman tarafından Türkçe’ye çevrilmiştir. Elde edilen form maddeleri değerlendirilerek bir Türkçe form oluşturulmuş ve bu form bir başka uzman tarafından İngilizceye geri çevrilmiştir. Orijinal form ile geri çeviri olan

form karşılaştırılmış, maddelerin birbiriyle anlam tutarlılığı gösterdiği belirlenmiştir. Oluşturulan Türkçe form ve İngilizce form otuz dört kişiden oluşan aynı gruba on beş gün arayla uygulanmış ve sonuçlar arasında anlamlı bir farklılık olmadığı bulunmuştur. Türkçe form için bir duyu bütünlemesi uzmanından da olumlu görüş alınmıştır. Güvenirlik çalışmasında iç tutarlılık ve test tekrar test güvenirliğine yer verilmiştir. Alt ölçekler için iç tutarlılık alfa katsayısı .70 ve .93 olarak hesaplanmıştır. Test tekrar test güvenirliği için alt ölçeklerin ön ve son test ilişkisine bakılmıştır. Korelasyon katsayıları .63 ile .94 arasında değişmektedir ve p<0.01 düzeyinde anlamlıdır. İçerik geçerliği kapsamında yapılan madde toplam korelâsyonları için gerçekleştirilen Pearson çarpım moment korelasyon analizi sonucunda tüm maddelerle toplam puan arasındaki ilişki istatistiksel açıdan p<.001 düzeyinde anlamlı bulunmuştur. Maddelerin ayırt ediciliklerini belirlemek amacıyla gerçekleştirilen bağımsız grup t testi sonucunda tüm maddeler için alt ve üst grupların ortalamaları arasındaki fark istatistiksel olarak p<.001 düzeyinde anlamlı bulunmuştur. Yapı geçerliği analizleri kapsamında madde alt ölçek korelasyonlarına bakılmıştır. Sonuçlara göre 70 maddenin 51 tanesinin (%73) kendi alt ölçeği ile olan ilişkisi diğer alt ölçeklerle olan ilişkisinden yüksek çıkmıştır. Alt ölçek beceri puanları ile alt ölçek toplam puanlarının korelasyonlarına bakıldığında korelasyonların .30’dan büyük olduğu bulunmuştur. Tüm alt ölçeklerin alfa katsayılarının, söz konusu alt ölçeğin diğer alt ölçeklerle arasındaki ilişkiyi gösteren korelasyon katsayısından daha büyük olduğu bulunmuştur. Çalışmanın farklı gelişen çocuklar grubu olan otizm grubunun puanlarının normal gelişen çocukların puanlarıyla karşılaştırılması ve etki büyüklüklerinin hesaplanması sonucu tüm alt ölçeklerde, otizmli grubun ortalamalarının normal grubun ortalamalarından, beklenen şekilde, anlamlı derecede yüksek olduğu bulunmuştur (p<0.001). Anahtar Sözcükler: Duyusal İşlemleme Ölçeği Ev Formu, Duyusal İşlemleme, Duyusal Entegrasyon, Duysal Entegrasyon Yetersizliği, Sosyal Katılım. ABSTRACT In this study, linguistic equivalence, validity and reliability analisys of Sensory Processing Measure (SPM) Home Form was done. Sensory Processing Measure was developed to assess children in 5-12 years in sensory processing funtion, social participation and praxis. SPM can be used as an easy and quick screenin tool or as part of a more comprehensive diagnostic process. The study sample consisted of 300 typically developing children and 50 children with autism ranging in age from 5 to 12 years. For the linguistic equvivalence analysis, the original SPM Home Form was translated to Turkish by three specialists. Turkish form items were evaluated and a new Turkish form was maintained. This form was then back translated to english. Original form and back translated form were compared to identify if the items were correlated in terms of meaning. Meanings of items were forund to be consistent. Turkish and english forms were administered to 34 people with fifteen days interval. No satistically meaningful differences were found between two results. In addition, a sensory interation expert stated positive view about the form. Internal consistency and test-test methods were used to etimate reliability. Internal consistency alpha coefficients were between .70 and .93 for subscales. For test-testes reliability, pre and post test correlations of subscales were calculated. Correlation coefficients were between .63 and .94 and were statistically meaningful at p<0.01 level. Results of the Pearson product moment correlation analysis which was done for item total correlations as part of the content validity showed that, relationship between each item and the total score was statistically meaningful at p<0.01 level. Independen groups t test was used to indicate item discriminancy. Results showed that for all items, mean differences of low and high score goups were statistically significant at p<0.01 level. Item sub scale correlations were computed for construct validity analysis. Results showed that 51 of 70 items (73%) correlate most highly with their own scale. Item total correlations were found to be higher than .30. For all scales, the scale alphas were found to be higher than any of the interscale corelations. Scores between typically developing children and children with autism were compared and effect sizes were calculated for criterion related validity. All scale means were forund to be significantly higher in the autistic group than in the typical group (p<.001). Key Words: Duyusal İşlemleme Ölçeği Ev Formu, Sensory Processing, Sensory Integration, Sensory Integration Defficiency, Social Participation.