Atatürk’ün tarihçiliğe yaklaşımı ve Atatürk Devri tarih eğitimi politikası (1920-1938)

Abstract

Tarihin birkaç uzun ömürlü devletlerinden biri olan Osmanlı İmparatorluğu iç ve dış etkiler, bunalımlar, siyasal krizler, askeri başarısızlıklar, kültürel arayışlar ve sosyal yapıdan meydana gelen kargaşalar sonucunda varlığını ancak I. Dünya Savaşı'nın sonuna kadar muhafaza etti. Kısa süreliğine yaşanan işgal sendromunun ardından Anadolu'da Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde başlayan Milli Mücadele hareketi uluslararası arenada hukukî varlığını 1923 yılında Türkiye Cumhuriyetinin ilan edilmesiyle kanıtladı. Böylece, yeni bir devlet ve yeni bir kimlikle hayata devam kararı alan Anadolu Türklüğü büyük kayıplarına ve aldığı büyük darbelere rağmen XX. yüzyıl gibi tarihin oldukça bunalımlı bir döneminde Türk siyasal olgusunu yaşatan yegane güç olmuştur. Anadolu'da yaşanan bu büyük siyasal değişim bu coğrafyaya yepyeni bir kimlik kazandırmıştı. Şimdi, Türkiye'nin yeni hedefi her şey bu yeni kimlik doğrultusunda yeni baştan değerlendirmektir. İşte, tarih de, bu yeni kimlik değerleri doğrultusunda ve paralelinde yeni bir anlayışı ve mantığı ölçü alarak yeniden yazmalıydı. Afet İnan'ın ince vurgusuyla ve dikkatini çekmesiyle o zamana kadar sadece iyi bir tarih okuru ve çalışmalarında tarihi tecrübelerden yola çıkarak kararlar almasını en iyi biçimde başaran ender siyasetçilerden olan Mustafa Kemal Atatürk'ün 1928 yılından hayatının sonuna kadar en yoğun çaba harcadığı problemlerin başında kurulmuş olan yeni devlete yeni bir tarih bakış açısı kazandırmak ve karşıtlarının gözünde tarihi kimliğine yöneltilen iftiraları çürütmek olmuştur. İşte, Türk Tarih Tezi bu amaç doğrultusunda doğmuştur. Ortaokul ve liselerde bu yeni tarih anlayışını genç nesle aşılamak için başlatılan seferberliğin ilk adımları bu dönemde atılmıştır. Bizzat, Atatürk'ün önderliğinde Tarih araştırmaları heyetleri kurulmuş ve çok ciltlik Türk Tarihini yazmak girişimleri başlatılmıştır. Atatürk'ün Tarihçiliğe Yaklaşımı ve Atatürk Devri Tarih Eğitimi Politikası (1920-1938) başlığını taşıyan bu tez yapılan bu çalışmaları temel esaslar doğrultusunda değerlendirmektir. Hem tarih anlayışımızın oluşum sürecini, hem de eğitim yapısını bir arada araştırarak Atatürk'ün tarihe yaklaşımlarını ve dönemindeki tarih eğitim politikasını irdelemeye çalıştık.