Selamet Dergisi’nde din siyaset ilişkileri (1947-1949)

Abstract

Çok partili hayata geçiş sürecinde yayınlanan ve önemli İslâmi mecmualardan biri olan Selâmet mecmuası, yayınlandığı dönemde nitelikli ve özgün bir mecmua olma özelliğini daima korumuş, fikir ve düşünce açısından derinlikli bir içerikle neşredilmiştir. Bir İslâmcı aydın ve gazeteci olarak Ömer Rıza Doğrul'un yaşamının son döneminde, engin bilgi birikiminin, tecrübesinin bir ürünü olarak değerlendirebileceğimiz Selâmet dergisi, yayınlandığı dönemde din ve vicdan özgürlüğü noktasında çok önemli bir işlevi üstlenmiş; din, siyaset ve lâiklik bağlamında çok ciddi görüşler öne sürerek çok partili hayata geçişte din-siyaset ilişkilerinin sağlıklı bir zeminde gelişmesine katkıda bulunmuştur. Siyaset sosyolojisi açısından Selâmet mecmuası eksenli yaptığımız bu çalışma üç bölümden oluşmuştur. Giriş kısmında, Cumhuriyet sonrasında din-siyaset açısından gelişmeler konu edilmiş ve Türkiye'deki partileşme serüvenine değinilmiştir. Çalışmamın ilk bölümünde Selâmet mecmuasının çıkışı, muhtevası, kadrosu ve çok partili hayata geçişteki fonksiyonu konu edilmiştir. İkinci bölümde, Tek-parti döneminde din-siyaset ilişkisi ve bu süreçte CHP içindeki gelişmeler, CHP'nin Yedinci Kurultayında lâiklikle ilgili müzakereler ve Selâmet Mecmuasının yaklaşımları ele alınmıştır. Tezimin üçüncü ve son bölümünde ise, çok partili hayata geçişte lâiklik, din eğitimi ve din müesseseleriyle ilgili tartışmalar ve gelişmeler Selâmet mecmuası perspektifinden incelenmiştir. Selamet magazine, one of the most important Islamic magazines which was published during transition period to the multiparty life, always maintained its feature of being the most quality and authentic magazine, and published with deep content regarding the ideas and views. Selamet magazine which can be considered as a product of vast accumulated information and experience of Ömer Rıza Doğrul as an Islamist intellectual and journalist in last period of his life, undertook an important function at the point of religious freedom during the period in which the magazine was published; it set forth very serious ideas regarding religion, politics and secularism and contributed to the development of religion-politics relations on sound basis during transition period to multiparty life. This study which was conducted on sociology of politics by taking Selamet Magazine as focus point comprises of three sections. In introductory section, the developments from point of view of religion-politics relations after Republic are discussed and establishment period of the parties in Turkey in touched. In the first section of the study, the issue of Selamet magazine, its content, staff and its function in the process of transition to the multiparty life is subjected. Religion-politics relations in single-party period and development in CHP during this period, the negotiations regarding secularism in Seventh Congress of CHP and approaches of Selamet Magazine are discussed. In third section of my thesis, discussions and developments regarding secularism, religious education and religious organizations are examined from, perspective of Selamet magazine.