Meme kanseri̇ tanisiyla radyoterapi̇ uygulanan hastalarda eğİti̇mi̇n hastalarin anksi̇yetesi̇ üzeri̇ne etki̇si̇

Abstract

MEME KANSERİ TANSIYLA RADYOTERAPİ UYGULANAN HASTALARDA EĞİTİMİN HASTALARIN ANKSİYETESİ ÜZERİNE ETKİSİ Gül ÇANKAYA, Zerrin ÖZGEN, Bennur GÜLEĞEN, Fatma ÇIRPI, Melek Beste ATASOY Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Radyasyon Onkolojisi Kliniği, İstanbul Giriş-Amaç: Bu çalışmada radyoterapi (RT) sürecinde radyasyon onkologları ve meme kanseri eğitim hemşiresiyle birlikte verilen eğitim, bilgilendirilme ve takibin hastanın anksiyetesi ve depresyon skalası üzerine etkisi araştırıldı Gereç-Yöntem: Prospektif planlanan çalışmaya meme kanseri nedeniyle opere olan ve radyoterapi ( RT ) endikasyonu konulan 15 gönüllü (n =15) hasta alındı (Tablo 1). Hastalara ilk muayene sonrası çalışmanın amacı açıklanıp onam alındıktan sonra Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HAD) uygulandı. Ardından radyoterapi basamakları, similasyon nedir? Sol memeden opere olan hastalara derin solunum egzersi önemi nedir? Derin solunum egzersizi nasıl yapılır? Radyoterapi nasıl bir tedavidir? Radyoterapi tedavisin yan etkileri nelerdir? Radyoterapi tedavisi aldığı sürecince cilt bakımında nelere dikkat etmeli? Lenf ödem nedir? Lenf ödem nasıl önlenebilir? Kendi kendine meme muayenesi nasıl yapılır? adlı eğitimler verildi ve hastaların talebi ve ihtiyaçları doğrultusunda diyetisyen ve psikiyatri desteği almaları sağlandı. Bununla birlikte radyoterapi tedavisi süresince hastanın cildinde gelişebilecek deri reaksiyonları düzenli olarak takip edildi ve bu süreçte hastanın soruları düzenli olarak cevaplandı. Tüm planlanan eğitim ve bilgilendirilmeler sonrası çalışmada kalmayı kabul eden hastalara ikinci kez Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HAD) uygulandı. Bulgular: Tedavi öncesi ve sonrası hastaların HAD ölçeğinden aldığı anksiyete ve depresyon puanları Tablo 2 de belirtilmiştir. İstatistiksel analiz SSPS 24 sürümü kullanılarak Wilcoxon testi yapıldı. Hastaların eğitim ve bilgilendirme öncesi ve sonrası anksiyete ve depresyon puanlarında istatistiksel anlamlı (HAD-A p:0,001; HAD-D p:0,001) olarak azalmıştır. Başlangıçta depresyon puanı 11’in üzerinde olan 3 hastanın ikisi psikiyatrik destek almıştır. Tartışma-Sonuç: Meme kanseri nedeniyle opere olup radyoterapi uygulanan hastaların tedavileri sürecince bu konularda eğitimli hemşire tarafından düzenli olarak bilgilendirilmesi ve takip edilmesi hastaların tedaviye uyumunu artırmıştır. Aldıkları eğitimler hastalarda davranış ve duygulanım değişikliğine neden olmuştur. Bunun sonucunda hastalarda anksiyete ve depresyon skalasında istatistiksel anlamlı düşüş sağlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Meme kanseri, radyoterapi, eğitim, hastane anksiyete ve depresyon ölçeği