Finansal teknolojilerin finansın demokratikleşmesi ve finansal kapsayıcılık üzerindeki etkileri

Abstract

Finansal teknolojiler, dijital dönüşüm aracılığıyla geleneksel finans sistemlerinin erişim engellerini aşarak bireylerin ve küçük işletmelerin finansal hizmetlere ulaşımını kolaylaştırmaktadır. FinTech uygulamalarının sunduğu dijital bankacılık, mobil ödeme sistemleri ve blokzincir teknolojileri, özellikle genç, düşük gelirli ve finansal sistem dışında kalan bireyler arasında erişimi artırıcı bir rol oynamaktadır. Nitel yöntemle yürütülen araştırmada, literatür incelemesi ve Türkiye örneği üzerinden yapılan veri analizleriyle finansal kapsayıcılık dinamikleri değerlendirilmiştir. Bulgular, dijital hizmetlerin kullanımının demografik ve sosyoekonomik değişkenlere göre farklılık gösterdiğini; finansal okuryazarlığın ve düzenleyici çerçevenin etkinliğin belirleyicisi olduğunu ortaya koymaktadır. Dijital finansal platformların yaygınlaşması, ekonomik katılımı artırmakta ve finansın demokratikleşmesini desteklemektedir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda, finansal okuryazarlığın güçlendirilmesi ve yasal düzenlemelerin dijital finansı kapsayıcı biçimde destekleyecek şekilde geliştirilmesi önerilmektedir.

Financial technologies are facilitating access to financial services for individuals and small businesses by overcoming the barriers to traditional financial systems through digital transformation. Fintech applications such as digital banking, mobile payment systems, and blockchain technologies play an important role in increasing access, especially among young, low-income, and financially excluded individuals. In this qualitative study, the dynamics of financial inclusion were evaluated through literature review and data analysis based on the example of Turkey. The findings reveal that the use of digital services varies according to demographic and socioeconomic variables and that financial literacy and the regulatory framework are determinants of effectiveness. The proliferation of digital financial platforms increases economic participation and supports the democratization of finance. In line with the findings, it is recommended that financial literacy be strengthened and legal regulations be developed to support digital finance in an inclusive manner.