Türkiye’de 2014-2022 yılları arasında ifade ve basın özgürlüğünün çoklu durum çalışmasıyla karşılaştırmalı analizi

Abstract

Türkiye'deki ifade ve basın özgürlüğüne yönelik sorunlar ulusal ve uluslararası gündemde sıkça yer almaktadır. İfade ve basın özgürlüğü ve bu kapsamda haber alma, bilgiye erişim hakkı, kanaat ve düşünce özgürlüğünün korunması ve güvence altına alınması, medya ve basının bağımsızlığı demokratik bir toplumun temel bileşenidir. İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin 19. maddesinde belirtildiği üzere “herkes düşünce ve ifade özgürlüğü hakkına sahiptir. Çağdaş demokratik sistemlerde, hükümetlerin, yurttaşların farklı kaynaklardan bilgi alabilecekleri çeşitli ve bağımsız bir medya ortamını geliştirme ödevi bulunmaktadır. 1982 Anayasası'nın 28. maddesinde Devlet, basın ve haber alma hürriyetlerini sağlayacak tedbirleri alır ifadesi yer almasına karşın, son yıllarda ifade ve basın özgürlüğü bazı kısıtlayıcı yasal düzenlemelere ve idari yaptırımlara konu olmaktadır. Bu araştırmanın temel amacı, çoklu durum çalışması yöntemiyle 2014-2022 yılları arasında Avrupa Komisyonu İlerleme / Ülke Raporlarında Türkiye'de ifade ve basın özgürlüğüne ilişkin yapılan değerlendirmeler, Bertelsmann Stiftung’un Sürdürülebilir Yönetişim Göstergeleri Yıllık Raporlarında yer alan medya çoğulculuğu, basın özgürlüğü, resmi/ devlet bilgilerine erişim göstergeleri ile konu ile ilgili diğer uluslararası raporlarda yer alan değerlendirmeler çerçevesinde irdelemektir. Bu çalışmada, Türkiye’de ifade ve basın özgürlüğü değerlendirilirken söz konusu inceleme kaynaklarında ifade ve basın özgürlüğüyle ilgili tutarlı ve ortaklaşan yönler belirlenmiş olup, ileri sürülen gerileme süreci açıklanmaya çalışılmıştır. Bu analiz, incelenen kaynakların 2014 ile 2022 yılları arasında Türkiye'nin ifade ve basın özgürlüğü statüsündeki endişe verici düzeydeki düşüşü doğruladıklarını göstermektedir. Türkiye'nin hem uygulamalarında hem de basın özgürlüğü ve ifade özgürlüğünü koruyacak yasal çerçevede taraf olduğu uluslararası normlar ve yükümlülükler ışığında reform yapması gerektiği açıktır.

Issues related to freedom of expression and press freedom in Türkiye are frequently on the national and international agenda. Freedom of expression and press, and within this scope, the right to receive information, the right to access information, the protection and guarantee of freedom of opinion and thought, and the independence of the media and press are the main components of a democratic society. As stated in Article 19 of the Universal Declaration of Human Rights, everyone has the right to freedom of thought and expression. In democratic systems, governments have a duty to foster a diverse and independent media environment in which citizens can receive information from a variety of sources. Although Article 28 of the 1982 Constitution defines the provision The State shall take measures to ensure freedom of the press and information, freedom of the press has been subject to some restrictive legal regulations and administrative sanctions in recent years. The major goal of this study is to employ the multiple case study approach to investigate the assessments of Turkey's press and freedom of expression made in the European Commission's Progress and Country Reports between 2014 and 2022. The commission's evaluations were examined in the context of assessments of press freedom, access to government information, and media plurality in the Annual Reports of the Bertelsmann Stiftung Sustainable Governance Indicators and other related international reports. The regression around freedom of expression has been described in this study by identifying the consistent and shared features of the evaluations in the review sources as it examines the state of press freedom and freedom of expression in Türkiye.