Understanding spatial segregation through gated communities : the case of Istanbul

Abstract

Bu çalışma, İstanbul’da son yıllarda artış gösteren kapalı site projeleri aracılığıyla kentteki mekânsal ayrışma incelemektedir. Üst sınıfların ne gibi amaçlar ile ayrışmayı tercih ettigi incelenmiştir. Bu gruplara hitap eden projelerin kullandığı tanıtım söylemleri, şehirdeki sınırların nasıl çizildiğini anlamak amacıyla incelenmiştir. Bu doğrultuda birinci bölümde, mekânsal ayrışma kavramı kuramsal düzeyde ele alınmış, David Harvey, Henri Lefebvre ve Pierre Bourdieu gibi kuramcıların mekân ve sınıf ilişkisine dair yaklaşımlarına yer verilmiştir. İkinci bölümde, Cumhuriyet’ten günümüze İstanbul’un şehirleşme süreci ve mekânsal ayrışmanın tarihsel arka planı incelenmiş; özellikle 1980 sonrası neoliberal politikalar, kentsel dönüşüm ve inşaat sektörünün yükselişi bağlamında kapalı site oluşumları tartışılmıştır. Üçüncü bölümde ise İstanbul’un farklı bölgelerinde yer alan dokuz adet lüks konut projesinin web siteleri ve reklamları içerik çözümlemesi yöntemiyle incelenmiş; bu projelerde sıkça tekrar eden “güvenlik”, “doğa”, “ayrıcalık” ve “prestij” gibi kavramların, hem fiziksel hem de sembolik ayrışmayı nasıl yeniden ürettiği analiz edilmiştir. Bulgular, kapalı site projelerinin lüks bir konut modeli, toplumsal statü, yaşam tarzı ve aidiyet duygusunun göstergeleri olduğunu anlatmış ve neoliberal kentleşmenin önemli bir aracı olduğunu göstermektedir. Çalışma İstanbul’daki mekânsal adaletsizlik tartışmalarına katkı sunmayı amaçlamaktadır.

This study examines the spatial segregation in the city through gated community projects that have increased in recent years in İstanbul. The purposes for which the upper classes prefer segregation are analyzed. The promotional discourses used by projects that appeal to these groups are analyzed in order to understand how the boundaries in the city are drawn. Accordingly, in the first section, the concept of spatial segregation is discussed at the theoretical level and the approaches of theorists such as David Harvey, Henri Lefebvre and Pierre Bourdieu on the relationship between space and class are included. In the second part, the urbanization process of İstanbul from the Republic to the present day and the historical background of spatial segregation are examined; gated community formations are discussed in the context of neoliberal policies, urban transformation and the rise of the construction sector, especially after 1980. In the third part, the websites and advertisements of nine luxury housing projects located in different regions of İstanbul are analyzed through content analysis method; it is analyzed how the concepts such as “security”, “nature”, ‘privilege’ and “prestige”, which are frequently repeated in these projects, reproduce both physical and symbolic segregation. The findings show that gated community projects are a luxury housing model, indicators of social status, lifestyle and sense of belonging, and an important tool of neoliberal urbanization. The study aims to contribute to discussions on spatial injustice in İstanbul.