İran devrimi sonrasında Şii jeopolitiği’nin Ortadoğu coğrafyasındaki yansımaları

Abstract

Uluslararası sistemde ve bölgesel olarak İran İslam Cumhuriyeti’nin rolünü belirleyen en önemli faktör olarak jeopolitik konumu gösterilebilir. İran, ağırlıklı olarak sahip olduğu jeopolitik faktörler üzerinden, bölgesel ve uluslararası diğer siyasi birimlerle ilişki ve politik tutumunu belirlemektedir. İran’ın küresel ve bölgesel rolünündoğru analiz edilebilmesi için jeopolitik öneminin irdelenmesi gerekmektedir. Bu çalışma İran’ın bu temel özelliklerini kavrayabilmek, özellikle devrim sonrasında politika yapıcılar tarafından etkin bir unsur olarak kullanılmaya çalışılan Şiilik jeopolitiğinin Ortadoğu’daki yansımalarını anlamaya katkı sağlayacaktır. Yapılan incelemede jeopolitik açıdan İran’ın Ortadoğu’da devrim sonrasındaki mezhepsel yaklaşımını etkin kullanma girişimlerinin, hedeflediği sonuçlara ulaşma aşamasında engeller ile karşılaştığı görülmüştür. Bu bağlamda; İran’ın Şii jeopolitiğinden faydalanma odaklı politikaları üretmek yerine, coğrafi konumundan kaynaklanan jeopolitik avantajlarını temel alan pragmatik politikalara yöneldiği anlaşılmaktadır. Bu çalışmanın amacı; İran Devrimi sonrasında Şii Jeopolitiği’nin Ortadoğu coğrafyasındaki yansımalarını tespit etmektir. Araştırmada literatür taraması ve doküman analizi yöntemleri kullanılmış, elde edilen veriler tarihi ve güncel olaylarla ilişkilendirilerek sonuca ulaşılmaya çalışılmıştır.

The geopolitical position can be shown as the most important factor determining the role of the Islamic Republic of Iran in the international system and regionally.Iran mostly determines its relation and political attitude with other regional and international political units by its geopolitical factors.This researchin order to be able to analyze the global and regional role of Iran, its geopolitical importance should be examined.To understand these basic characteristics of Iran will contribute to understanding the reflections of Shi'ism geopolitics in the Middle East, especially tried to be used as an effective element by policy makers after the revolution.In this research, it has seen that Iran's attempts to use this sectarian thesis effectively in the Middle East encountered obstacles in achieving the targeted results.In this context; Instead of producing policies focused on benefiting from the Shiite geopolitics, it is concluded that Iran has turned to pragmatic policies based on its geopolitical advantages.The purpose of this study is to determine the reflections of Shia Geopolitics in the Middle East after the Iranian Revolution.Inthe study, the literature and document analysis techniques have been used, the result hasbeen tried to be obtained by associating with the history and current events with the gaineddata.