Vak‘a-nüvîs Hâkim Efendi Tarihi (metin ve tahlîl)

Abstract

VAK‘A-NÜVÎS HÂKİM EFENDİ TARİHİ (METİN ve TAHLÎL) Bu çalışma, XVIII. yüzyılın önemli şair ve tarihçilerinden olan Hâkim Mehmed Efendi'nin hayatı, şahsiyeti, eserleri ve Vak‘a-nüvis iken yazdığı Târih'inin metnini ihtiva etmektedir. İki ana bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümde, “Seyyid Mehmed Hâkim Efendi'nin Hayatı ve Şahsiyeti” başlığı altında müellifin ismi, doğumu, ailesi, eğitimi, görevleri, vefatı, mirası, tarihçiliği, şairliği, tasavvufî yönü ve eleştirel bakış açısı gibi konular incelenmiştir. Daha sonra “Seyyid Mehmed Hâkim Efendi'nin Eserleri” başlığı altında onun tarih, edebiyat, tasavvuf ve felsefe ile ilgili eserleri ayrıntılı bir şekilde açıklanmıştır. Çalışmamızın esas konusu olan Hâkim Târîhi'nin ismi, yazma nüshaları, kaynakları, tesirleri, kaynak değeri ve uslûbu gibi konular da “Seyyid Mehmed Hâkim Efendi'nin Târîhi” başlığı altında ele alınmıştır. İkinci bölümde ise, Hâkim Târîhi'nin metni ve nüsha farklılıklarına yer verilmiştir.

CHRONICLER HÂKİM EFENDİ’S HISTORY (TEXT and ANALYSIS) This study contains that one of the XVIII. century’s important poets and historians Hakim Mehmed Efendi’s life, personality, books and his history’s text that he has written while he was a chronicler. In the first chapter of the study that consists two main chapter titled “Seyyid Mehmed Hâkim Efendi'nin Hayatı ve Şahsiyeti” has been analyzed like that subjects of the writer’s name, birth, parents, education, official positions, death, inheritance, historiography, poesy, sufistic side and his critical perspective. After that in the titled of “Seyyid Mehmed Hâkim Efendi'nin Eserleri” has been explained detailed his books which were about history, literature, sufism, philosopy. In the titled of “Seyyid Mehmed Hâkim Efendi'nin Târîhi” has been come up the name, manuscripts, sources, effects, value of source and style of Hâkim’s History that the main subject of our study. In the second chapter has been placed the text of Hâkim’s History and the differences among its copies.