Türkmenistan'ın bağımsızlık sonrası enerji politikalarına sistemsel rekabetin yaptığı etkiler

Abstract

ÖZETHidrokarbon rezervleri bakımından zengin olan Türkmenistan, bağımsızlığınıkazanmasının ilk yıllarında ülke doğal gazını dış pazara ihraç etmek istemiş, bunu daSovyetler Birliği’nden kalmış olan doğal gaz boru hatlarını kullanarak yalnızca Rusyaüzerinden yapabilmiştir. Ancak tek pazara bağımlı kalmanın olumsuz sonuçlarını kısa süredetecrübe eden Türkmenistan, tarafsızlık stratejisi sayesinde bölgede rekabet halinde olanRusya, İran, Çin, Hindistan ve AB ülkeleri ile dengeli ilişkiler kurmuş ve Rusya’ya yenialternatif arayışına girmiştir.Dünya doğal gaz rezervinin %10’una sahip olan Türkmenistan, kuzeye alternatifolarak doğu, güney, güney doğu ve batı yönlerindeki pazarlara doğal gaz ihraç etmek içinboru hattı projeleri geliştirmiştir. Bu projelerin bazıları faaliyete geçerken bazıları henüz projeaşamasındadır. Türkmenistan’ın Rusya’ya karşı yeni alternatif pazarlara ulaşma başarısınınaltında yatan temel etken büyük güçlerin kendi aralarındaki rekabettir. Aynı şekilde bazıprojelerin hayata geçmemiş ve hala proje aşamasında kalmasının nedeni de yine dışetkenlerdir.Bu çalışmada Türkmenistan’ın gerçekleşen alternatif boru hattı projeleri ile buprojelerden bazılarının gerçekleşmeyip hala proje aşamasında kalmasının nedenleri, iç ve dışfaktörler bağlamında incelenecek ve analiz edilecektir.

Turkmenistan, which is rich in hydrocarbon reserves, wanted to export the country'snatural gas to the foreign market in the first years of its independence and could only do sothrough Russia using natural gas pipelines from the Soviet Union. However, Turkmenistanexperienced the negative consequences of being dependent on a single market in a shorttime and established balanced relations with Russia, Iran, China, India and EU countries thatare competing in the region thanks to its neutrality strategy and started to seek newalternatives to Russia.Turkmenistan, which owns 10% of the world's natural gas reserves, has developedpipeline projects to export natural gas to markets in the east, south, south east and west asan alternative to the north. Some of these projects are in operation while others are still inthe project phase. The main factor underlying Turkmenistan's success in reaching newalternative markets against Russia is the rivalry between the great powers. In the same way,some of the projects have not been implemented and are still in the project stage due toexternal factors.In this study, the alternative pipeline projects of Turkmenistan and the reasons whysome of these projects are not realized and still remain in the project phase will be examinedand analyzed in terms of internal and external factors.