Waqfs as political instruments : An examination of Murad II’s waqfiyyas and endowments (1421-1451)

Abstract

Bu tez, altıncı Osmanlı hükümdarı II. Murad’ın (1421-1451) vakıf ve himaye sistemini incelemekte, özellikle bu sistemin 15. yüzyılın siyasi ve kültürel bağlamları içinde nasıl bir işlev sergilediğine odaklanmaktadır. Tez, II. Murad'ın vakıf programının, Osmanlı ülkesinde toprağı güvence altına alma girişimi ve bu topraklarda istikrar sağlama çabası olduğunu savunmakta aynı zamanda da II. Murad’ın kurduğu vakıfların sadece hayır kurumları olarak değil aynı zamanda siyasi kurumlar olarak da işlev gördüğünü iddia etmektedir. Çalışma, II. Murad’ın vakfiyelerinde bulunan coğrafi, mimari ve kurumsal bilgileri analiz ederek, vakıf kurma sürecindeki kilit unsurları titizlikle incelemektedir: hayrat binaları, vakıflarda hizmet veren kişiler ve bu hizmetlerden faydalanan insanlar, şehir ve kırsal alanlarda gelir getiren varlıklar. Çalışma bu unsurların, vakfedenin iradesini nasıl yansıttığını ve çağdaş bağlamlarla ilişkilerini araştırmaktadır. Yöntemsel olarak, tez, şehir ve kırsal alanların detaylı karşılaştırmasını kullanmakta ve dönemin sosyo-politik bağlamı, Osmanlıların siyasi amaçları ve II. Murad’ın vakıf kurma sürecindeki gelir getiren varlıkları seçimleri arasındaki ilişkileri incelemektedir. Tez, II. Murad’ın vakıflarının, Osmanlı topraklarında daha merkezi bir yönetim sağlamayı amaçladığını ve bu vakıfların hem hayır amaçlı hem de siyasi strateji araçları olarak ikili bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Buna uygun olarak, erken dönem Osmanlı hükümdarlarının vakıflarını, 15. yüzyıldaki siyasi dönüşümler ve ardından gelen krizler için çözümler olarak ele almaktadır. Ayrıca, diğer birincil kaynakların az olduğu bir dönemde vakfiyeleri kullanarak erken dönem Osmanlı vakıfları literatürüne katkıda bulunmaktadır.

This dissertation examines the waqfs and patronage of the sixth Ottoman ruler, Murad II (r. 1421- 51), with a focus on their operations within the political and cultural contexts of the fifteenth century. The dissertation argues that Murad II’s waqf program was an attempt to secure lands and establish stability in the contemporary Ottoman domain, and that the waqfs Murad II established functioned not only as charitable foundations but also as political institutions. The study analyzes the geographical, architectural, and institutional information contained in Murad II’s waqfiyyas, scrutinizing the key components of waqf-making, charitable buildings, people as service providers and beneficiaries, and revenue-generating assets in urban and rural settings. It explores how these components reflect the endower’s will and their interrelations with contemporary contexts. Methodologically, the dissertation employs a detailed comparison of urban and rural settings, investigating the relationships between the socio-political context of the period, the Ottomans’ political motives, and Murad’s asset choices in the waqf-making process. The findings reveal that Murad II’s waqfs aimed to ensure a more centralized administration within the Ottoman territories, highlighting their dual role as instruments of charity and political strategy. Accordingly, the dissertation considers the waqfs of the early Ottoman rulers as solutions to the political transformations and ensuing crises of the fifteenth century. It also contributes to the literature on early Ottoman waqfs by using waqfiyyas as primary sources for a period marked by a paucity of other primary source.