Çocuklara yönelik cami ve kur'an kursu hizmetlerinin etkin kılınmasında kur'an öğreticilerine yönelik teklifler

Abstract

Ülkemizde, insanlarımızın Kur’an-ı Kerim’e ve Hz. Peygamber’e (s.a.s.) dair algı ve yaklaşımlarının şekillenmesinde, çocukluk çağlarında cami veya Kur’an kurslarında aldıkları eğitimin etkisi oldukça büyüktür. Zira çoğu kişinin Kur’an’a ve Hz. Peygamber’e (s.a.s.) dair ilgi, algı ve bilgisinin ilköğretim-ortaöğretim yılları arasında iştirak ettiği bu kurslarda şekillendiği ve bu teşekkülün ömür boyu kişilerin dinî yaşantısında olumlu veya olumsuz kalıcı izler bıraktığı müşahede edilmektedir. Bu realiteden hareketle makalemizde, Diyanet İşleri Başkanlığı gözetiminde çocuklara yönelik genelde yaz kurslarında, özelde ise kış dönemi Kur’an kurslarında verilen eğitimin önemine dair farkındalığı artırmak ve bu alanda eğitim faaliyeti icra eden hocalarımıza teorik ve pratik açıdan katkı sağlamak amaçlanmıştır. Bu bağlamda öğreticilerimizin, Kur’an’ın kıssalar yoluyla muhataplarını irşat etme yöntemine, Hz. Peygamber’in (s.a.s.) genelde ashabına, özelde suffe ashabına olan uygulamalarına, tecvid/tilavet, makam/musıki gibi alan bilgisine, çoklu zekânın tezahürlerine ve çocukların dünyasında hâkim olan duyguların ne olduğuna dair pedagojik/psikolojik müktesebata kâfi miktarda vakıf olmalarının son derece önemli olduğunun altı çizilecek; buna dair bazı örnekler sunulacaktır. Böylece, sahabi-i kirâm tarafından “Bize önce iman sevdirildi, sonra Kur’an öğretildi” şeklinde formüle edilen nebevi talim metodu ile söz konusu pedagojik/psikolojik müktesebat birleştirildiğinde, taşa yazılan yazı mesabesinde olan çocukluk dönemi Kur’an eğitiminin çok daha etkili ve kişiye ömür boyu perspektif kazandıracak kalıcı bir hâl alması söz konusu olacaktır. Aksi hâlde çocuklarımız için, Hz. Ali tarafından, “İnsanların idraklerine/ algı dünyalarına uygun bir şekilde konuşun. Yoksa siz, Allah ve Resülü’nün yalanlanmasından hoşlanıyor musunuz?” şeklinde dikkat çekilen, Allah ve Resûlü’nden uzaklaşma tehlikesi söz konusu olacaktır ki, bu makalede mezkûr tehlikenin asgariye indirilebilmesine yönelik teklifler tartışılacaktır. Bu tekliflerin bir kısmı ayet, sure ve kıssa bağlamında Kur’an’ın tilavet ve tefsiri çerçevesinde dile getirilecek, bir kısmı da Hz. Peygamber’in (s.a.s.) çocuklara olan yaklaşım tarzı bağlamında hadis ve siyer ilmi çerçevesinde temellendirilecektir. Bu temellendirmenin üzerine, çocuk psikolojisi ve çoklu zekâ kuramı gibi pedagojik bulguların ve makam/musiki bilgisi gibi estetik olguların gereği olarak yapılması gereken davranış modelleri de ilave edilecektir. Tüm bunlar, Kur’an’ın lafız ve mana yönünden mucize bir kitap oluşunun farkında olan bir eğitimcinin, Kur’an tedrisatı ve tilaveti ekseninde hayata geçirebileceği unsurlar olup, bu unsurların pratikte nasıl yapılabileceğinin parametreleri de bu çalışmanın kapsamı içerisinde yer alacaktır

In our country, the education received in the Quran courses or the mosques during the childhood has a profound effect on shaping people’s perception and attitudes towards the Quran and the Prophet (pbuh). It is observed that most people’s interest, perception and knowledge about the Quran and the Prophet (pbuh) shaped in these courses, which people attended between the primary and secondary education, leaving either positive or negative permanent traces on their religious lives. Based on this reality, in this article, it is aimed to increase the awareness of the importance of education given to the children in summer courses in general and in Quran courses in particular during the winter time, under the supervision of the Presidency of Religious Affairs. In this way, the article aims to contribute to the teachers in theoretical and practical terms, who conduct educational activities in this field. In this context, the importance of knowing the methods of Quran in guiding their interlocutors through the stories, being familiar to the practices of the Prophet (pbuh) for his companions in general and for his suffa in particular, having field knowledge such as tajwid/recitation and maqam/music, knowing the dominant multiple intelligence types, being aware of the emotions which are ruling the children’s world will be emphasized and some examples regarding the mentioned issues will be presented. Thus, when the pedagogical/ psychological knowledge is combined with the prophetic training method formulated by his companions as ‘first, we were made to love the faith and then the Quran was taught’, childhood Quran education, which is like writing on a stone, will be much more effective and permanent, providing a life-long perspective to its interlocutors. Otherwise, for the children, the danger of drifting apart from Allah and His messenger will be in question, pointed out by hazrat Ali as the following statement: ‘Speak in accordance with people’s perception, or do you like the denial of Allah and His messenger?’. In this article, the proposals to minimize the mentioned danger will be also discussed. Some of these proposals will be presented within the framework of the recitation and interpretation of the Quran in the context of ayahs (verses), surahs, and stories. Some of them will be expressed based on the science of hadith and sirah (prophetic biography) within the context of the Prophet’s approaches to the children. In addition, behavioral models that should be followed as a requirement of both pedagogical approaches such as child psychology and multiple intelligences theory and also aesthetic phenomena like maqam/musical knowledge will be presented. All of these proposals and models are applicable in the axis of the Quran’s instruction and recitation for an educator who is aware of the Quran being a miracle book in terms of word and meaning. The parameters of how these elements can be achieved in practice will be included in the scope of this study