Dünyada uygulanan bankacılık denetim sistemleri ve Türk bankacılık denetim sistemi ile karşılaştırılması

Abstract

İster gelişmiş isterse gelişmekte olan bir ülke olsun , bankacılık sisteminin zayıf olması hem o ülkenin hem de uluslararası mali piyasaların istikrarına karşı önemli bir tehdit oluşturduğundan mali sistemlerin güçlendirilmesi konusundaki ihtiyaç bu alandaki uluslararası girişimleri artırmıştır. Özellikle Dünyada ve ülkemizde yaşanan finansal krizler bankacılık gözetim ve denetiminin ne kadar önemli olduğunu bir kez daha gözler önüne sermiştir. Bundan dolayı bankacılık sisteminde etkin bir denetimin sağlanabilmesi için uluslararası standartların oluşturulmasını gündeme getirmiştir. Basel Bankacılık Gözetim Komitesi ;Uluslararası Ödemeler Bankası, Uluslararası Para Fonu ve Dünya Bankası başta olmak üzere bir çok kurumla işbirliği yaparak bankacılık sisteminin etkin çalışmasını sağlamak üzere 25 temel ilkeyi ortaya koymuştur. Basel Komitesi'nce belirlenen standartlara uygun bir mali sistem oluşturmak üzere bazı ülkeler hemen harekete geçmiştir. Güney Kore (1998), Avustralya (1998) ve İngiltere (1997) mali sistemde yeniden yapılandırmanın öncülüğünü yapan ülkeler olmuşlardır. Bu ülkelerde yapılan mali reformların ortak özellikleri , mali kurumların kurulması, çalışması ve birleştirilmesi ile tasfiyesi gibi konularda yapılacak düzenlemelerin idari ve mali bağımsızlığa sahip bir üst kurula bırakılmış olmasıdır. Ülkemizde de ekonomik sorunların mali sektörde yarattığı olumsuz etki ; sektörde mevcut yasal düzenlemelerin uluslararası normlara tam olarak uymaması, bankacılıkla ilgili karar alıcı birimlerin yeteri kadar özerkliğe sahip olmaması ve yasalardan kaynaklanan yetkilerini, yaptırım güçlerini zamanında uygulayamamaları gibi nedenler Yeni Bankalar Kanununun hazırlanmasını gerekli kılmıştır. Yeni Bankalar Kanunu ile Bankacılık sektörünü denetleme ve sektöre yönelik düzenlemeleri yapmak üzere bağımsız bir idari otoritenin kurulması gündeme gelmiş bu amaçla Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu oluşturulmuştur. Dünyada uygulanan bankacılık denetim sistemlerinde ülkeler arasında tek düzelik yoktur. Bazı ülkelerde bankacılığın denetimi Merkez Bankası veya yalnızca Hazine yada Maliye Bakanlığına verilirken bazen bu ikisi arasında paylaşılmaktadır. Bazı ülkelerde bu işlev bu amaçla kurulan özel kurul yada komisyonlara verilmekte olup bu eğilim son yıllarda çeşitli ülkelerde mali sektörde yaşanan krizlerin ardından hızlanmıştır. Dünyadaki uygulamaların çoğunda Hazine Müsteşarları ve Merkez Bankası başkanlarının denetim otoritesinin ya asli yada neredeyse eş yetkili üyeleri olduğu görülmektedir. Bu merkez bankaları ve hükümet otoritelerin sistemin ayrılmaz unsurları olduğunun tescilidir. Böylece kurumlararası bilgi alışverişi ve işbirliği daha kolay sağlanabilmektedir. Ülkemiz ile Dünyadaki uygulamaları karşılaştırdığımızda ortaya çıkan en önemli farklılık BDDK'nın sadece bankacılık sektörünü kapsayan bir denetim yapmasıdır. Dünyada bankacılık denetiminde ortaya çıkan uygulamalarda bankacılık,sermaye ve sigortacılığın denetiminin tek bir kurumun sorumluluğu altında olmasının ağırlık kazandığı görülmektedir. Ülkemizde de böyle bir modelin uygulanması için yeni bir kuruma ihtiyaç vardır. Bu kurumun ülkemize ve mali sisteme sağlayacağı faydalar şunlardır; oDüzenlemeye yönelik politikaların mali araçlar, hizmetler ,kurumlar ve piyasalar ekseninde etkin koordinasyonu, düzenleme ve uygulamanın tutarlılığını sağlayacak,idarenin ve düzenleyici politikaların başarı ve başarısızlığı hususunu sorgulanabilir,hesap verilebilir hale getirecektir. Mali kurumlara ilişkin düzenlemelerin iyileştirilmesi ,mali kurumların ve iştiraklerinin denetiminin daha iyi koordine edilmesi ve iflas eden mali kurumlara uygulanacak işlemlerin kolaylaştırılması sağlanacaktır. Tasarruf sahipleri ve yatırımcıların tek merciye muhatap olması ,sorun ve şikayetlerini iletme ve takip etme açısından kolaylık sağlayacaktır. oKarar verme ,önlem alma ve uygulamada hız ve operasyonel etkinlik artacaktır. Whether being a developed or underdeveloped country.Weakness of banking system due to important threat against both that country and international financial marketing stability necessity of reinforcement of financial systems increased international enterprises related that area. Especially the crises in the world and in our country once again indicated that how significant a banking control and supervision.Thus,toprovide an active supervision in banking system.It's necessary to construct international standarts.By collaborating with most of the assciations such as; Basel Banking SupervisionComittee,International Payment Bank,International Money Fund ( IMF),World Bank determined 25 building block for an active banking system . In order to construct a financial system according to the standarts defined by Basel Comittee ,some countries have made an immediate attact.Countries such as South Corea (1998), Australia (1998) and England (1997) were the leading countries that pointed out a new consruction related to financial system.The common characteristics of these financial reforms in these countries are; dispositions of establishing , working, linking and winding up of financial associations depend on a superior comittee that owns a administrative and financial independence. Also in our country negative effects of economic problems in financial sector ;the reasons such as impropriety of legaldispositions to international norms ,less independency of decesive unit related to banking and incapable of application of legal authority and saction power at the right time necessiate us to prepare The New Banks Law. With The Law of New Banks , in order to control Banking sector and to make dispositions about the sector .It cames to an agenda to construct an independent administrative authority.For that reason BDDK has been constructed. There in no monotony among the countries in banking control systems applied in the world.In some countries sometimes banking control is being authorized by center bankor by only Ministry of Tresury or Finance and sometimes is shared by these two.And in some contries that proress is used by private comittee or councils.But in recent years that tendency acelerated afterthe crises in financial sectorin some other countries. Most of the applicatios in the world.Authority of control of undersecretary Tresury and the chairman of Central Bank is either true or almost equal authoritarian members.That is an evidence of Center Banks and goverment authotities or unseparable parts of the system.Thus , collaboration among the associationsare provided easily. When we compare the applications in our country and in the world, there is only one important factor which is a supervision by BDDK that only involves banking sector.Wecan absorve that controls of Banking ,capital ,insurance are under the authority of only one association in the world. So that ithere is an immediate necesssity of such model in our country.These are the benefits of a such association for our financial system. ?Policy aganist dispositions an active coordination of means of finance ,services ,associations and market will provide a consistency of the disposition and The application will make the success and fail administration and the policy of disposition questionable and rightful Improvement of dispositions related to financial associations, control of financial associations and their participations' coordinations and easier progress of bankrupted associations will be provided. Owners of possession and investors drawee will be appied to one office and it will be easier to send-receive and control of problems and complaints.