Örgüt içi girişimciliğin yenilikçiliğe etkisinde örgütsel gelişmişliğin rolü : yükseköğretim kurumlarında bir karma desen çalışması

Abstract

ÖRGÜT İÇİ GİRİŞİMCİLİĞİN YENİLİKÇİLİĞE ETKİSİNDE ÖRGÜTSEL GELİŞMİŞLİĞİN ROLÜ: YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARINDA BİR KARMA DESEN ÇALIŞMASI Bu çalışmanın amacı, yükseköğretim kurumlarındaki örgüt içi girişimcilik düzeyinin örgütsel yenilikçilik düzeyi üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Araştırmada akademisyenler tarafından algılanan örgütsel gelişmişlik düzeyinin aracı bir rolü olup olmadığı tespit edilmiştir. Ortaya çıkan nicel araştırma sonuçlarına göre konu nitel çalışma ile akademisyen görüşlerine göre derinlemesine incelenmiştir. Araştırmada akademisyen algılarına göre örgüt içi girişimcilik, örgütsel yenilikçilik ve örgütsel gelişmişlik düzeyleri belirlenmiştir. Araştırma kapsamında ortaya çıkan ölçek ortalama puanlarının demografik ve profesyonel değişkenlere göre anlamlı şekilde farklılaşıp farklılaşmadığı da incelenmiştir. Araştırma karma desen yöntemlerinden sıralı açıklayıcı desenle yürütülmüştür. Nicel bölümde ilişkisel tarama, nedensel karşılaştırma ve teorik ilişkilerin ampirik olarak sınanacağı Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) analizi kullanılmıştır. Araştırmanın nicel bölümünde akademisyen algılarına göre yükseköğretim kurumlarının örgütsel gelişmişlik düzeyinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla örgütsel gelişmişliğe yönelik üç boyut (örgütsel değerlendirme, örgütsel müdahale ve örgütsel sürdürülebilirlik) ve 18 maddeden oluşan bir ölçek geliştirilmiştir. Ölçek iç tutarlılık katsayıları çok yüksek olup Cronbach alpha (α) .96 bulunmuştur. Ölçek güvenirliği yüksek düzeydedir. Araştırmanın nitel bölümü olgubilim (fenomenoloji) desenine göre yürütülmüştür. Araştırmanın nicel örneklemi oranlı tabakalı örnekleme yoluyla seçilmiştir. Örneklem 2020-2021 akademik yılında İstanbul’da eğitim yapan vakıf ve devlet üniversitelerinden seçilen çeşitli ünvanlara sahip toplam 501 öğretim elemanıdır. Araştırmanın nitel çalışma grubu 2021-2022 akademik yılında İstanbul ilindeki vakıf ve devlet üniversitelerinde görev yapan akademisyenler içerisinden nicel örneklem grubunu oluşturan katılımcılar arasından amaçlı örnekleme yoluyla seçilmiş olan 15 kişidir. Ölçüt, akademisyenlerin kuluçka veya teknoloji merkezleri ile ortak yürütülen ulusal ya da uluslararası projelerde görev almasıdır. Araştırmada nicel verilerin toplanması için kullanılan ölçekler Örgüt İçi Girişimcilik Ölçeği, Örgütsel Yenilikçilik Ölçeği ve araştırma kapsamında hazırlanmış olan Örgütsel Gelişmişlik Düzeyi Belirleme Ölçeği’dir. Nitel araştırma bölümünde nicel verilerin analizi viii sonucunda elde edilen bulgular ışığında 3 bölüm ve 30 sorudan oluşturulan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmanın nicel aşamasında frekans, yüzde hesaplamaları aritmetik ortalama, standart sapma gibi istatistik analizlerin yanısıra korelasyon analizi yapılmıştır. Dağılım normalliğinin test edilmesinin ardından ölçek değişkenleri için parametrik fark testi olan T-testi ve Tek Yönlü Varyans Testi ANOVA ve normal dağılımın sağlanamadığı değişkenler için parametrik olmayan fark testleri Mann Whitney-U ve Kruskall Wallis-H testleri kullanılmıştır. Analizler Sosyal Bilimler için İstatistik Paket IBM SPSS 22 vasıtasıyla yapılmıştır. Örgütsel Gelişmişlik Düzeyi Belirleme Ölçeği geliştirilmesi için Açımlayıcı Faktör Analizi SPSS 22 istatistik paket rulayıcı Faktör Analizi (DFA) AMOS 26.0 yapılmıştır. Aracılık modeli ise Yapısal Eşitlik Modellemelerinden yol analizi AMOS 26.0 paket yapılmıştır. Araştırmanın nitel bölümünde yarı-yapılandırılmış görüşmelerle elde edilen verilerin çözümlenmesi için içerik analizine başvurulmuştur. Araştırma sonucunda Örgüt içi Girişimcilik Ölçeği ortalama puanları “Katılıyorum” düzeyinde yüksek bulunurken (=3.56, SS=.49), Örgütsel Yenilikçilik Ölçeği ortalama puanları “Kararsızlık” düzeyinde orta seviyede (=3.12, SS=.49), Örgütsel Gelişmişlik Düzeyi Belirleme Ölçeği ortalama puanları “Kararsızlık” düzeyinde orta seviyede (=3.39, SS=.04) bulunmuştur. Akademisyenler tarafından algılanan örgüt içi girişimciliğin ve örgütsel gelişmişliğin yenilikçiliği anlamlı bir şekilde yordadığı, örgüt içi girişimciliğin örgütsel gelişmişliği anlamlı bir şekilde yordadığı, örgüt içi girişimciliğin akademisyenlerin örgütsel gelişmişlik algıları üzerinden örgütsel yenilikçiliği dolaylı ve anlamlı bir şekilde yordadığı görülmüştür. Araştırma sonucunda yükseköğretim kurumlarında görev yapan akademisyenler tarafından algılanan örgüt içi girişimcilik ile örgütsel yenilikçilik arasındaki ilişkide örgütsel gelişmişliğin aracı rolüne ilişkin kurulan modelin anlamlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Tüm uyum ölçütleri göz önüne alındığında, önerilen modelin geçerli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Nitel bölüm sonuçlarına göre örgütsel gelişmişlik teması, örgütsel değerlendirme, örgütsel müdahale ve örgütsel sürdürülebilirlik alt temasından oluşmaktadır. Örgüt içi girişimcilik teması girişimcilik süreçleri, girişimcilik göstergeleri ve girişimcilik destekleri alt temasından oluşmaktadır. Yenilikçilik teması teknoloji, iş birlikleri ve öğrenen örgüt alt temasından oluşmaktadır. Yenilikçilik (İnovasyon), Örgüt Geliştirme, Örgütsel gelişmişlik, Örgütsel Gelişmişlik Düzeyi Belirleme Ölçeği, Faktör Analizi x x x ix

THE ROLE OF ORGANIZATIONAL DEVELOPMENT IN THE EFFECT OF INTRA-ORGANIZATIONAL ENTREPRENEURSHIP TO INNOVATIVENESS: A MIXED METHOD STUDY IN HIGHER EDUCATION INSTITUTIONS The aim of the study is to examine the effect of the level of intra-organizational entrepreneurship in higher education institutions on the level of organizational innovation and to determine whether the perceived organizational development level has a mediating role in this effect. Another aim is to examine the subject in depth according to the views of academicians’ qualitatively in accordance with the results of the quantitative research. In the research, it is examined whether the academicians' perceptions of intra-organizational entrepreneurship, organizational innovation and organizational development differ significantly according to demographical and professional variables. The research is carried out with an explanatory sequential design, one of the mixed design methods. In the quantitative section, correlational survey, causal comparison, and the Structural Equation Modeling (SEM) is used to test the theoretical relationships in an empirical way. In the quantitative part of the research, it is aimed to determine the organizational development level of higher education institutions according to the perceptions of academicians. For this purpose, a scale consisting of three dimensions (organizational evaluation, organizational intervention and organizational sustainability) and 18 items for organizational development was developed. The internal consistency coefficients of the scale were very high and Cronbach alpha (α) was found .96. Scale reliability is high. The qualitative part of the research is conducted according to the phenomenological design. The quantitative sample of the research is a total of 501 faculty members having various academical degrees selected from foundation and state universities those who have been working in Istanbul in the 2020-2021 academic year which is collected through proportional stratified sampling. The qualitative study group of the research is 15 academicians who will be selected by purposive sampling among the academicians working in foundation and state universities in Istanbul in the 2020-2021 academic year, among the participants who constitute the quantitative sample group. Criteria is to be to be carrying out joint national or international projects with universities' incubation or technology centers. x It is the Intra-Organizational Entrepreneurship Scale, the Organizational Innovativeness Scale, and the Organizational Development Level Determination Scale which is developed in scope of the research to be used to collect quantitative data in the research. In the qualitative research section, a semi-structured interview form with 3 sections and 30 questions is used which is created in the highlight of the findings obtained from the analysis of quantitative data. Statistical analyzes were carried out such as frequency, percentage calculations, arithmetic mean, standard deviation. Correlational analysis were used and the parametric difference tests namely Independent Groups T Test and One Way ANOVA and non- parametric Mann Whitney-U and Kruskall Wallis-H tests were conducted after testing distribution normality. Exploratory Factor Analysis was done with SPSS 22 Statistical Package Program. Confirmatory Factor Analysis for the development of Organizational Development Level Determination Scale, mediation test, path analysis among Structural Equation Modeling was done with AMOS 26.0 package program. Content analysis was used to analyze the data obtained through semi-structured interviews in the research. As a result of the research, while the average scores of the Organizational Entrepreneurship Scale were found to be high at the level of Agreement ( =3.56, SD=.49), scores of the Organizational Innovation Scale to be moderate at the level of Indecisiveness (=3.12, SD=.49), and the Organizational Development Level Determination Scale moderate (=3.39, SD=.04) at the level of “Indecisiveness”. It was found that intra-organizational entrepreneurship and organizational development significantly predicts organizational innovation, intra-organizational entrepreneurship significantly predicts organizational development, intra-organizational entrepreneurship perceived by academics in higher education institutions indirectly affects organizational innovativeness through academics' perceptions of organizational development. As a result of the research, it was concluded that the model established regarding the mediating role of organizational development in the relationship between intra-organizational entrepreneurship and organizational innovativeness perceived by academicians working in higher education institutions is significant. Considering all the fit criteria, it was concluded that the proposed model is valid. According to the qualitative section results, organizational development theme consists of organizational evaluation, organizational intervention and organizational sustainability. Organizational entrepreneurship theme consists of entrepreneurship processes, x x xi entrepreneurship indicators and entrepreneurhip supports. Innovativeness theme consists of technology, partnerships and learning organization. Entrepreneurship, Innovation, Organizational Development Level Determination Scale, Factor Analysis__