Bakü- Ceyhan petrol boru hattı projesi: Türkiye ekonomisi üzerine olası etkileri ve sonuçları

Abstract

Bu çalışmada, Azerbaycan petrollerini Türkiye üzerinden Avrupa'ya taşıyacak Bakü-Tiflis-Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı Projesi'nin Türkiye ekonomisi üzerine olası etkileri ve sonuçları incelenmiştir. Azerbaycan başta olmak üzere Hazar Havzası ülkeleri enerji kaynakları açısından zengin olmalarına rağmen şu ana kadar sahip oldukları kaynakları kullanamamış ve dünya enerji piyasasına katılamamışlar. Bu boşluğu dolduracak Bakü-Tiflis-Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı Azerbaycan'a büyük kazançlar sağlamasının yanında Türkiye arazisinden geçmesi itibariyle Türkiye'ye de önemli ölçülerde siyasi, jeostratejik ve ekonomik katkılar sağlayacaktır. Çalışma ekonomik katkılar üzerine yoğunlaşmıştır. Araştırmacı ilk önce petrolün enerji kaynakları arasında önemini saptayarak Azerbaycan petrollerin tarihini iki dönem çerçevesinde incelemiş, Bakü-Tiflis-Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı Projesi temelini oluşturan Asrın Anlaşmasının yanında tüm karadaki ve denizdeki petrol yatakları anlaşmaların detaylarını ortaya koymuş, Bakü-Tiflis-Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı Projesi'nin teknik özelliklerini açıklayarak son bölümde bu projenin Türkiye ekonomisi üzerine olası ekonomik ve sosyal katkılarını saptamıştır. Bu çalışma yapılırken gerek Türkiye'de, gerekse de Azerbaycan'da ilgili literatürün çoğunluğu kullanılmış, konuyla irtibatlı uzmanlarla birebir görüşmeler yapılmış, devlet ve sivil toplum örgütlerinin çalışmalarından faydalanılmıştır. Konunun daha da açıklanabilir olması için bilgi ve bulgular tablo ve şekiller vasıtasıyla sunulmuştur. Sonuç olarak Bakü-Tiflis-Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı Projesi'nin uzun dönem çerçevesinde ortaya çıkacak katkıların bir bütün halinde Türkiye ekonomisi üzerine olumlu yönde etki yapacağı saptanmıştır.

This thesis examines the possible effects and results of the Baku-Tbilisi-Ceyhan Crude Oil Pipeline Project on Turkish economy. By this pipeline, the Azerbaijani oil will be transported via Turkey to Europe. Although countries of the Caspian Basin especially Azerbaijan are rich in terms of energy sources, they have not been able to utilize their wealth and to participate in world energy markets. The Baku-Tbilisi-Ceyhan Crude Oil Pipeline Project, which will fill this gap, is going to make significant contributions to Azerbaijan. Also, thanks to the fact that this pipeline is planned to cross through Turkish territories, it will bring great political, geo-strategical as well as economical profits to Turkey. This work focuses on the economic matters. At the beginning of the work, by designating importance of oil among energy sources it is examined the background of Azerbaijani petroleum in two periods. In addition to the Contract of the Century, which is a basis of the Baku-Tbilisi-Ceyhan Crude Oil Pipeline Project, it is made clear the details of all contracts made for land and sea petroleum areas. Apart from this, it is explained technical features of the Baku-Tbilisi-Ceyhan Crude Oil Pipeline Project. Last chapter indicates the possible economical and social effects of the above mentioned project to Turkish economy. During the thesis research, majority of related sources either in Turkey or in Azerbaijan have been surveyed and many interviews have been conducted with specialists. Also, many works of public organs and non-governmental organizations have been used in this work. In order to make the subject more explainable, some pieces of information have been demonstrated by the tables and figures. To conclude, during this research it has been indicated that in long terms the Baku-Tbilisi-Ceyhan Crude Oil Pipeline Project will entirely bring positive profits to Turkish economy.