Nâyî Osman Dede'ye âit Mîrâciye'nin Hopçuzâde Şâkir Çetiner'in okuduğu tavırda notaya alınması ve mevcut Mîrâciye notalarıyla karşılaştırılması

Abstract

Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’in Mi’râc hâdisesini en kapsamlı biçimde anlatan ve bugüne kadar birçok şâir tarafından kaleme alınan Mi’râciye’nin, Türk Din Mûsikîsi’nin en büyük formu olduğunu söyleyebiliriz. Konu ile ilgili yapılan araştırmalara göre Mi’râciye denilince ilk akla gelen, güfte ve bestesi Nâyî Osman Dede’ye âit olan Mi’râciyedir. Bunun en önemli sebebinin, Mi’râciye’nin çok ustalıklı makam geçkileri ile bestelenmiş olduğu söylenebilir.Elimizdeki kaynaklara göre, Hammâmîzâde İsmâil Dede Efendi (ö: 1846) veyâ talebeleri ile Mi’râciye meşk etmiş olması kuvvetle muhtemel olan Mi’râciyehân Hopçuzâde Mehmed Şâkir Efendi (ö: 1858)’nin torunu olan Hopçuzâde Şâkir Çetiner’in 1970’li yıllara âit muhtelif Mi’râciye kıraatine ilişkin ses kayıtlarının, yaklaşık iki yüz yıllık ustadan çırağa meşk tavrını yansıtması sebebiyle çok önemli olduğunu söyleyebiliriz.Bu çalışmada, yukarıda bahsedilen ve elimizdeki tek olan ses kayıtları dinlenerek, Mi’râciye’nin meşk sistemi yoluyla unutulmadan günümüze kadar gelmesinde büyük emeği olan Mi’râciyehân Hopçuzâde Şâkir Çetiner’in okuduğu tavırda Mi’râciye notaya alınmış ve mevcut Mi’râciye notalarıyla makam analizleri yapılarak karşılaştırılmıştır.

Mi‛râjiye as a literary form that recites the miraculous journey of Prophet Muhammad (Mi‛râj) has been written by numerous poetsis also a musical form that can be regarded as the longest form of Turkish Religious Music. According to the researches on the topic, the most prominent and well-known mi‛râjiye is the one that was written and composed by Nâyî Osman Dede. The reason behind this appreciation and recognition must be the complexity of composition and the mastership in modulations. Hopçuzâde Şâkir Çetiner was the grandson of Mi‛râjiyehân (mi‛râjiye reciter) Hopçuzâde Mehmed Şâkir Efendi (d. 1858) who, most probably, practiced mi‛râjiye with Hammâmizâde İsmâil Dede Efendi (d. 1846) through meşk (master-apprentice study). In this regard, Hopçuzâde Şâkir Çetiner’s various audio recordings from 1970’s concerning the recital of mi‛râjiye carries great importance since they represent a two-century-long meşk chain in style of recitation.In this study, Hopçuzâde Şâkir Çetiner’s aforementioned and the only existing audio recordings of mi‛râjiye has been notated into staff-notation in his singing/ reciting style and along with a comparative analysis in terms of makam and modulations.