Kamu harcamalarının hukuksal denetimi

Abstract

Yeni T.C. Hükümetinin çalışmalarının hızlandığı ve ekonomik sorunların gündemden hiç düşmediği ve önemini gitgide arttırdığı bir dönemden geçerken; bir taraftan sorunların sonuçlarının sosyal ve etik doku üzerinde olumsuz etkileri, diğer taraftan devletin toplumu yeni arayışlara yönlendirdiği gözlenmektedir. Bu hususta yapılan en son düzenleme 4369 sayılı kanundur. Devlet soyut bir kavram olmakla birlikte; üretime katılma, yatırım yapma, transfer, sübvansiyon, sermaye teşkili, personel istihdamı, yasal düzenlemeler vb. bir çok somut faaliyetleri de gerçekleştirmekte ve buna bağlı olarakta çok değişik harcamalar yapmaktadır. Devlet yada kamu harcamaları bütçede; -Cari harcamalar, -Yatırım harcamaları, -Sermaye teşkili ve transfer harcamaları, biçiminde bölümlendirilebileceği gibi; Klasik maliye açısından- Modern Maliye açısından, Modern Maliye açısından; -iktisadi mahiyetleri yönünden, -Fonksiyonel yönden, İktisadi Mahiyetleri Açısından, -Genel Harcamalar - Transfer harcamaları, -Üretken Harcamalar - Üretken Olmayan harcamalar, -Cari harcamalar - Yatırım harcamaları, biçimlerinde de bölümlendirilebilmektedir. Burada dikkati çeken en önemli husus her geçen dönem artarak büyüyen kamusal harcamaların hukuksal denetimidir. Denetim; -Delil toplama işidir. -Belli bir ekonomik ünitiyi kapsar. -Belli kurallar çerçevesinde değerlendirme yapılır. -Bir karşılaştırma biçimidir. -Denetim raporu, denetim çalışmalarının sonucudur. -Düzeltici önlemlerin alınmasını kolaylaştırır. gibi özellikleri yönünden kamusal denetim büyük önem taşır. Kamusal denetim kamusal harcamaların; -Oluşumu, -Saptanması, -Değerlendirmesi, -Raporlanması, -Yorumlanması, aşamalarını kapsamakta ve Kamu ekonomisi açısından dikkat çekmektedir. Bu yönleriyle de Kamu harcamalarının Hukuksal Denetimi ilgi çekmiş ve çalışmanın esasını oluşturan ikinci bölümü oluşturulmuştur. Çalışmanın birinci bölümünde ise Harcama ve Denetim Kavramları: Kamu harcamaları, hukuksal denetim, raporlama ve değerlendirme açılarından ikinci bölümle ilişkilendirilmiştir. Buna bağlı olarakta; ikinci bölümde denetim organları; idari denetim organları sayıştay ve T.B.M.M. olarak denetim türleri ise idari denetim (taahhütlerin denetimi, tahakkukların denetimi), sayıştay denetimi, T.B.M.M. denetimi (uygulama esnasında, bütçe konularının görüşülmesi esnasında, uygulamadan sonra denetim) ayrıntılı bir biçimde incelenerek çalışma tamamlanmıştır.