Çelişen kurumsal mantıkların etkileşimi ve yönetici tepkileri: Türkiye’de faaliyet gösteren Alman firmaları üzerine bir araştırma

Abstract

Günümüz dünyasında, Batı piyasa ekonomileri ekonomik büyüme elde etmek için mücadele ederken, gelişmekte olan pazarlar artan büyüme oranlarıyla karşı karşıyadır. Ancak, Batılı çok uluslu şirketler gelişmekte olan bu piyasalara kolayca girememekte ve bu cazip büyüme oranlarından yararlanamamaktadır; çünkü uluslararası işletme alanındaki kurum temelli yaklaşım (institution-based view) gelişmekte olan bu piyasaların Batılı çok uluslu şirketlere yönelik farklı bir kurumsal mantık sunduğunu ileri sürmektedir (Peng, 2007; Vurro ve diğerleri, 2010). Örgüt yapıları ve örgütsel süreçler belirli bir kurumsal alan içerisinde ve mantıklar çerçevesinde şekil almaktadır. Thornton ve Ocasio (1999; 2008), Meyer ve Rowan (1977) ve DiMaggio ve Powell’ın (1983) söz konusu alandaki örgütlerin zaman içinde birbirine benzediği ve homojen oldukları tezine karşılık, örgütsel alanda iki ya da daha fazla çelişen kurumsal mantığın var olabileceği ve homojenlik yerine heterojenliğin görülebileceği iddiasında bulunmuşlardır. Yine, kurumsal kuram yazınında bir örgütsel alan içinde çoklu, kendi içinde ayrışan ve birbiriyle çelişen kurumsal mantıkların, kuralların ve inançların aynı anda bulunabildiği tartışılagelmiştir (Friedland ve Alford, 1991; Seo ve Creed, 2002). Batılı çok uluslu şirketler, piyasa mantığı (market logic) tarafından yönlendirilen güçlü resmi kurumların hâkim olduğu ortamlardan çıkarken; gelişmekte olan pazarlar, topluluk mantığı (community logic) tarafından yönlendirilen güçlü gayri resmi kurumların hâkim olduğu ortamlarda bulunmaktadır (Almandoz, 2010). Şu durumda, gelişmekte olan bir piyasadaki Batılı birçok uluslu şirketin yöneticisi, bu her iki mantığa da aynı anda tepki vermek ve çelişen bu mantıkları bir arada deneyimlemek zorunda kalacaktır (Minbaeva ve diğerleri, 2013). Bu tezin amacı, farklı kurumsal mantıkların gelişmekte olan piyasalarda faaliyet gösteren çok uluslu örgütlerle ne şekilde bağdaştırıldığını ve doğan kurumsal karmaşaya verilen cevapların neler olduğunu incelemektir. Başka bir deyişle, yaygın kurumsal mantığı piyasa mantığı olan çok uluslu Alman şirketlerinin, Türkiye gibi gelişmekte olan ve topluluk mantığının hâkim olduğu bir ülkede çatışan iki mantığı ne şekilde bağdaştırdığı araştırılmaktadır.In today's world, while Western market economies struggle to achieve economic growth, emerging markets are faced with increasing growth rates. However, Western multinational corporations are not easily able to enter these developing markets and take advantage of these attractive growth rates, because the institution-based view of international business suggests that these emerging markets offer a different corporate rationale (logic) for Western multinational corporations (Peng, 2007; Vurro et al., 2010). Organizational structures and organizational processes are shaped within a specific organizational field and the framework of logics. Due to the thesis of Thornton and Ocasio (1999; 2008), Meyer and Rowan (1977), and DiMaggio and Powell (1983) that organizations in that field resemble each other and be homogeneous over time, they indicated that there may be two or more contradictory organizational logics in the organizational field and heterogeneity can be seen instead of homogeneity. Also, it has been argued in institutional theory literature that more than one, differentiating and contradictory organizational logics, rules and beliefs can be found at the same time in an organizational field (Friedland and Alford, 1991; Seo and Creed, 2002). While western multinational corporations emerge from the environments, where strong government institutions are found that are dominated by market logic; emerging markets are found in the environments, where strong informal institutions prevailed, which are dominated by community logic (Almandoz, 2010). In this case, the manager of a western multinational company in a developing market will have to react both logics and experience these conflicting logics at the same time (Minbaeva et al., 2013). The aim of this thesis is to examine how different institutional rationales are associated with multinational organizations operating in emerging markets and what are the answers to the emerging institutional chaos. In other words, it is being investigated how multinational German companies, which are widespread corporate logic market ratios, relate to the two rationales that conflict in a country, which is developing like Turkey and has a sense of community dominance.