Somatik deneyimleme programının tıp öğrencilerinin dinleme, kendi bedenleri ve diğer bedenler ile ilişkilenme süreçleri üzerine etkilerinin katılımlı eylem araştırması ile analizi

Abstract

Amaç: Somatik deneyimleme uygulamaları (SD) duyum, duygulanım, hareket ve öznenin hikâyesiyle akış içinde, “şimdi ve burada”, bedeniyle yeniden ilişkilenmesini hedefler. Bu tezin amacı SD’nin tıp öğrencilerinin dinleme, kendi bedenleri ve diğer bedenlerle ilişkilenme süreçleri üzerinde yaratacağı etkiyi değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Anlatısal ve yorumsamacı paradigmaya dayalı bir eğitim müdahale araştırması olarak tasarlanan bu katılımlı eylem araştırması, amaçlı örneklemle gönüllülük esasına göre belirlenen iki klinik öncesi, iki klinik dönem öğrenenin katılımıyla yürütülmüştür. Nitel veriler odak grup görüşmesi, düşünümsel oturum günlüğü, yaratıcı video ve derinlemesine görüşmeyle toplanmış; üç aşamalı bağlamsal çoklu okuma/ analizle temalar belirlenmiştir. Bulgular: Bağlamsal analizle “mekân-insan-beden ilişkisi”, “tıp eğitimi ve öğrenme deneyimi” ve “ben ve hekim olma süreci” olmak üzere üç bağlam belirlendi. Bu üç bağlam ve “bağlamla ilişkilenme şekli ve beklentiler” kapsamında on dokuz tema açığa çıktı. Somatik deneyimleme uygulamalarına ilişkin ““beden ile gelenin farkındalığı” “tıp ve sanat/ somatik deneyimleme”, “bedenlenmiş biliş, duyuş, oluş”, “otantik benle karşılaşma” ve “otantik beni inşa etme” ve bedene duyarlı hekimlik” yedi tema belirlendi olmak üzere yedi tema belirlendi. Metaforik anlatıların analizinde katılımcıların deneyimlerini zengin bir metaforlar kümesiyle betimlediği görüldü. Bu metaforlardan birkaçı “yapım yeri”, “beyaz önlüklü asistan ordusu”, “kambur, bıkmış kitle”, “sıkış, tıkış”, “mecalin kalmaması” şeklindeydi. Sonuç: Bu bulgular, beden ve bedenlenmiş deneyimlerin tıp eğitimi süreç ve programlarına entegre edilmesinin profesyonellik, profesyonel kimlik oluşumu, öğrenenin iyilik hali ve bireysel gelişimi bağlamında önemine işaret etmektedir. Bu noktada, “beden-zihin-çevre/ mekân bütünlüğü” ve fenomenolojik yaklaşımla eğitim süreçlerinin zihnin yanı sıra beden, duygu ve anlam boyutlarıyla bütünlüklü bir çerçeveye oturtturulmasının gerekliliğinin eğitim kurumların önündeki ana gündemlerden birisi olduğu söylenebilir.

Objective: Somatic Experience practices (SE’s) aim to enable individuals to re-engage with their bodies in the here and now through a flow involving sensation, affect, movement, and personal narrative. This thesis aims to evaluate the impact of SE’s on medical students' processes of listening, relating to their own bodies, and engaging with other bodies. Materials and Methods: Designed as an educational intervention study within a narrative and phenomenologic paradigm, this participatory action research was conducted with four participants—two preclinical and two clinical medical students—selected through purposive sampling on a voluntary basis. Qualitative data were collected via focus group, reflective session journals, reflective creative video, and in-depth interviews. Thematic analysis was performed through a three-stage contextual reading and analysis framework. Findings: Contextual analysis identified three main contexts: “space-human-body relationships,” “medical education and learning experiences,” and “the process of becoming self and a physician.” Within these contexts and under the broader framework of “relationship with context and expectations,” nineteen themes emerged. Regarding the effects of SEs, seven themes were identified: “awareness of what the body brings,” “medicine and art/ somatic experiencing,” “embodied cognition, affect, and being,” “encountering the authentic self,” “constructing the authentic self,” and “body-sensitive medical practice.” Analysis of metaphorical narratives revealed that participants described their experiences using a rich set of metaphors, such as “construction site,” “army of white-coated assistants,” “hunched-over, tired crowd,” “lost in the crowd,” and “exhaustion.” Conclusion: These findings highlight that integrating body and embodied experiences into medical education curricula in the context of professional identity formation, learner well-being, and development. This underscores the necessity for educational institutions to adopt a holistic framework that integrates the body, emotions, and meaning dimensions alongside the mind, based on a “body-mind-environment/ space unity” and phenomenological approaches.