Türkiye’de E-Müşteri profili kriterlerinin değerlendirilmesi ve bir anket çalışması

Abstract

Feodal toplumdan kapitalist topluma geçişin ilk aşamaları, büyük oranda düzensiz olan ve özgür iradeye dayanan pazar ya da serbest rekabet aşaması olarak tanımlanmaktadır. Ancak 19. yüzyılın sonlarında rekabetçi kapitalizm yerini tekelci ya da Fordist aşamaya bırakmıştır. Standardize ürünlerin üretimi ve tekelci işletmelerin ortaya çıkışı ile tanımlanan Fordist ekonomi 1960'ların sonunda zayıflıklar göstermeye başlamış ve 1973 durgunluğu ile krize girmiştir. Krizden çıkma çabaları çeşitli ürünlerin esnek üretim sistemleri ile üretilmesi ve farklı müşteri segmentlerine pazarlanması ile karakterize edilen post-fordist ekonominin yükselmesine yol açmıştır. Üretim ilişkileri ve yapısı açısından fordist dönemden post-fordist döneme geçiş ile birlikte ticarette globalleşme, serbestleşme, bütünleşme, parçalanma ve benzeşme temel eğilimler olarak belirirken, tüketim ilişkileri açısından da yetinen toplum yerini tüketen topluma bırakmış ve sembollerle tüketim olgusu ön plana çıkmıştır. Müşteri beklentilerinin pazarı yeniden tanımladığı veya yeni pazarlar oluşturduğu koşullara e-ticareti benimseyen firmalar, daha hızlı uyum sağlamakta ve rekabet konusunda avantaj elde etmektedir. Bireylere ise alışveriş, bilgi ve hizmetlere erişim, kamu ile etkileşim konularında fiziki uzaklık ve zaman kısıtlarını ortadan kaldıran yeni yollar sunulmaktadır. E-ticaretteki tüm bu gelişmelere rağmen, Internet'i kullanan müşterilerin özelliklerinin bilinmemesi ve e-ticaretin bu özelliklere uygun olarak yapılandırılmaması (müşterilerin hassasiyetlerinin göz ardı edilmesi, gizliklerine önem verilmemesi) kullanıcılar arasında olumsuz bir tutum oluşmasına yol açmaktadır. Bu olumsuz tutumun ortadan kaldırılmasında, e-müşteri olarak adlandırabileceğimiz Internet kullanıcılarının özelliklerinin yakından incelenmesi ve profillerinin oluşturulması yararlı olacaktır. Bu kapsamda yapılan çalışmada ticaretin yapı ve işleyişindeki gelişmeler ile bu gelişmelerin müşteri üzerindeki etkilerini süreç bakış açısıyla incelenmiş ve Internet'ten alışveriş yapan müşterilerin profilleri ortaya konmuştur. First steps of conversion from Feudal society to Capitalist society were mostly called chaotic free market economy. But in late 19th century competitive capitalism and free market economy left the arena to monopolistic Fordist stage. Fordist economy which can be defined as production of standardized products and appearance of monopolistic businesses weakened in the late 1960's, and went on crisis in 1973 recession. Struggle to get rid of the crisis back has led to rise of post-fordist economy which characterizes flexible production systems and marketing different customer segments. With the conversion from fordist era to post fordist era trade has been prone to globalization, freedom, integration, dispersion and affinity. According to consumption relations, contented society has turned into a consuming society. E-commerce affects individuals, businesses, and the society in different ways. Businesses which internalize conditions caused by customer expectations would have better competitive advantages. E-commerce also supplies different options to the individuals such as: shopping, access to knowledge and services in a very easy and quick way. As the customers' specifications are not known well and structure of e-commerce is not well constructed, users are affected negatively. To withdraw these negative effects e-customers should be observed and analyzed deeply and their profiles should be set correctly. . In this piece of work, advances in structure, process of commerce and its effects on customers are investigated and also the profiles of e-customers are brought up.