Balkan Müslümanları özelinde çağdaş dönemde Müslüman azınlıklar fıkhı (Fıkhü’l-Ekalliyyât) etrafındaki tartışmalar

Abstract

Gayrimüslim devletlerde yaşayan müslümanların dini sorunları modern dönemlerde kazâî yönleriyle birlikte kimi açılardan yeni ve farklı bir şekilde ele alınmaya başlanmış ve bu doğrultuda oluşan özel başlığa “Müslüman azınlıklar fıkhı” (fıkhü’l-ekalliyyâti’l-müslime) adı verilmiştir. Bu çalışmada ilk olarak Müslüman azınlıklar fıkhının tanımı, kapsamı ve dayanakları etrafında ortaya çıkan muhtelif tartışmalar ele alınacak; konuyla ilgilenen günümüz fıkıh bilginlerinin görüş ve yaklaşımları belli bir plan dâhilinde sunulacaktır. Ardından söz konusu tartışmaların Balkanlardaki tezahürleri incelenecek ve bu alanda söz sahibi addedilen Balkan coğrafyasından üç düşünürün konuya yaklaşımları ele alınacaktır. Çalışma, Balkan Müslümanları açısından azınlık kavramının ne anlama geldiğini ve azınlık fıkhı kapsamında ne tür problemlerin yaşandığını teorik ve pratik veçheleriyle ele almaktadır.

In modern times, the religious problems of Muslims living in non-Muslim states have begun to be dealt with in a new and different way, together with their judicial aspects and the special title formed in this direction is called “fiqh of Muslim minorities” (fiqh al-ekalliyyâti'l-muslim). In this study, first of all, the various debates that arise around the definition, content and basis of fiqh of Muslim minorities will be discussed; the views and approaches of contemporary fiqh scholars who are interested in the subject will be presented within a certain plan. Then, the manifestations of these debates in the Balkans will be examined and the approaches of three thinkers from the Balkan geography, who are considered to have a voice in this field will be discussed. The study deals with theoretical and practical aspects what the concept of minority means for Balkan Muslims and what kind of problems are experienced within the scope of fiqh minority.