Bankacılıkta risk yönetimi ve Türk bankacılık sistemindeki uygulamalar

Abstract

Bankacılıkta risk faktörü, ilk banka kurulduğundan beri mevcuttur. Ancak gelişen ekonomi, teknoloji, küreselleşme risk konusuna her geçen gün daha farklı boyutlar eklemektedir. Günümüz bankacılığında riskler sürekli çeşitlenip karmaşık bir hal almakta ve bu risklerin etkin ve verimli bir şekilde yönetilmesi gerekmektedir. Risk yönetimi, kurum içersinde ortak bir risk kültürü oluşturarak riske hakim olmak, kurumun tercihleri, politikaları ve stratejileri doğrultusunda riskin vadesine, şekline, içeriğine, ağırlığına ve etkisine yön verebilmektir. Bu çalışma ile bir kültür olarak risk yönetiminin incelenmesi, dünya ve Türkiye'deki mevzuat ve uygulamaların analizi amaçlanmıştır. Amaç doğrultusunda riskin tanımı, risklerin gruplandırması, risklerden korunma teknikleri, risk yönetim stratejisi ve bankacılıkta risk yönetimi, mevcut düzenlemeler ve bunların gelişimleri, Riske Maruz Değer ve kullanım alanları, günümüzde bankacılık sektörünün durumu, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ve sektörün yeniden yapılandırılması konuları ele alınmıştır. Ayrıca, çalışmanın sonunda, önümüzdeki yıllarda uygulanmaya başlanacak ve Türk bankacılığı ile Türk ekonomisini çok yakından ilgilendirip etkileyecek olan tebliğ ve yeni düzenleme taslaklarının incelenmesi ile geleceğe yönelik bir değerlendirme yapılmıştır. Çalışmada konu ile ilgili kavramların bilgi halinde sunulmasının yanında güncel uygulamaya yönelik sorun saptamaları ve çözüm önerileri de yer almaktadır. Bu amaç doğrultusunda bir anket hazırlanıp Türkiye'de faaliyet gösteren tüm ticari bankalara gönderilmiş ve alınan cevaplar değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, bankacılık sektörünün yeniden yapılandırılmasına hız verilmesi gerekir. Bu süreçte öncelikli konular, düzenlemenin bankalara ve bankacılığa bir an önce yerleşmesi, bankaların risk kültürlerinin oluşturulması ve kurumca benimsenmesi, yöneticilerin ve banka sahiplerinin bakış açılarını yeni düzenlemelere uyumlu olarak geliştirmeleri, teknolojik yatırımların tamamlanması ve personelin eğitilmesidir. Risk concept in banking exists from the earliest days of the business. Moreover, developments in the world economy, technology and the globalization deepens the risk concept and risk patterns everyday. The number of risk types and the co-effects of risks increase in number and become more complicated. These risks have to be taken into consideration more efficient and more effective. Therefore, risk management means being able to manage the maturity, the concept, the weight, the shape and the effect of the incurrent risks in line with the preferences, policies and strategies of the corporate by establishing an enterprise-wide risk culture. The purpose of this study is thoroughly investigating the risk management culture and analyzing the legislations and applications in Turkey. For the sake of this purpose the definition of risks, the categorization of risks, hedging techniques, risk management strategies, risk management in banking, the current legislations and the logic behind the legislations, Banking Regulation and Supervision Agency and the restructuring of the banking sector in Turkey have all been analyzed. Besides, by analyzing the long-awaited new legislation which will be released at the end of year 2003 and which will affect and change the banking sector and the economy as a whole in Turkey, this study has become a forward-looking one. Other than all the related concepts have been presented in the study, the current problems and the proposals have been discussed as well. For this purpose a survey has been presented to all the commercial banks in Turkey and the feedbacks have been analyzed. The conclusion of this study is that the restructuring of the banking sector should be accelerated. In this transition period the important topics are the adaptation of the new legislation into the banking system immediately, the foundation of the generally accepted risk culture and the enterprise-wide risk management, the alignment of the mentalities of both the owners and the executives of the banks with the new legislation and ethical aspects and continuous investment in technology and education.