Mekansal belleğin sanat yapıtında kullanılması

Abstract

Araştırmamın konusu, günümüz kamusal sanatında egemen olan ‘mekansal bellek’ söylemini oluşturan koşulları ve bu bakış açısıyla sanat yapıtındaki kavramsal ve biçimsel dönüşümü irdelemektir. Bellek teması, yalnız sanat alanında değil, çeşitli disiplinler tarafından da ele alınan bir olgudur. Bu nedenle araştırmamda bir bölüm ‘Bellek nedir?’ ve ‘Mekan ile ilişkisi nasıldır?’ sorularına yanıt bulmak için ayrılmıştır. Araştırmada diğer bir bölümü de kamusal niteliğini göz önünde tutarak kentsel açık alan içinde ‘mekan’ kavramına ayırdım. Tarihi süreçleri gözeterek ‘kamusal alan’ların toplumlar için ne ifade ettiğini ve toplumlar tarafından nasıl kullanıldığını inceledim. ‘20.Yüzyılda Kent’ altbaşlığı ile modernizmin doğurduğu ‘metropolis’e bakılıp kamusal alanın yitirdiği etkiyi araştırdım. Günümüzde kamusal alanın geri kazanım ihtiyacını doğuran sosyo-politik şartları ele alıp ‘postmetropolis’i açıklamaya çalıştım. Çağdaş sanatta kamusal alan analizini daha iyi yapabilmek için 20. yy. açık alan heykel örneklerini kronolojik olarak inceledim. Heykeldeki biçimsel ve düşünsel değişimin kamusal sanata yansımasını örneklerle inceledim. Bu süreçte heykel diğer sanat dallarında olduğu gibi ‘yapıt’a dönüşmüştür. Yeni kamusal sanatın mantığını çözmek için bu olguyu kavramak önemlidir. Bu çalışmada kentsel alan olarak Kıta Avrupası ve Kuzey Amerika incelenmiştir. Mekan belleğinin sanat yapıtındaki etkin rolü geçici ve kalıcı uygulamalarla örneklendirilerek tanımlanmaya çalışılmıştır. Münster Heykel Projesi, Arte all’Arte, Cherleston Spoleto Festivali kapsamında yer alan, geçici ‘site specific’ (oraya özel) uygulamalarda bu kentlerin mekansal belleği yapıta taşınmıştır. Geçici ve kalıcı ‘anti-anıt’ uygulamaları ayrı bir bölümde ele alınmıştır. Anti-anıt anlayışının yöntemleri ve kamusal alan değerlendirmesine getirdiği yenilikler genel olarak açıklanmaya çalışılmıştır. Sonuç olarak bellek, kamusal alan, kent, sanat yapıtının organik bağı ve birbirlerinin alanlarına getirdikleri kazanımlar üzerinde durulmuştur.

The subject of my investigation is to search the conditions that constitute ‘local memory’ rhetoric in the public art and by this perspective to watch the conceptual and morphologic transformation of art work. Memory as a thematic subject is examined not only in the artistic field but in various disciplines as well. Because of that there is a chapter in the study to answer the questions ‘What is memory?’ and ‘What is its relationship with the place?’. I constituted another chapter for the ‘place’ concept in the urbanic open space taking account of its publical character. Keeping in view the historical processes I searched the meaning of ‘public space’ for different societies and the use of it by these societies. Under the subtitle of ‘City in the 20.Century’ taking a glance at ‘metropolis’ which was borned by modernism I searched the disapearing effect of ‘Public Space’. I investigate socio-politic conditions that make up the necessity to regain ‘public space’ and tried to explain ‘postmetropolis’. To analyze better ‘public space’ in the contemporary art, I investigated the examples of 20. century sculptures in the open spaces chronologically. I investigated the effects of formational and conceptual changes in sculpture on publical art. In this process sculpture is transformed to ‘work’ as well as the other branches of art. To understand better the reasoning of new publical art it is important to comprehend this fact. Continental Europe and North America are examined as urbanic field in my study. The effective role of local memory in the art work is explained by permanent and temporary examples. In the temporary ‘site specific’ practice of 'Müster' Sculpture Project, Arte all'Arte, Cherleston Spoleto Festive; the memories of the cities are transported to the site. Permanent and temporary ‘anti-monumental’ praxis are studied in another chapter. The methods of ‘anti-monumental’ mentality and the innovations that it brought to valuation of public space are tried to explain generally. As a result the organic relation of memory, publical space, city, artwork and acquirements they brought to each others’ field are investigated.