Türk işletmelerin tarih yazımında ortaklaşan temalar : ulusal iş sistemi etkisi mi?

Abstract

Türkiye’de özellikle 1990’lı yıllardan itibaren işletmelerin tarihlerini yazdığı/ yazdırdığı görülmektedir. Yönetim ve örgüt çalışmalarında tarihin araştırmaya konu edilmesi de yine bu yıllara tekabül etmektedir. İşletme tarihi alanın ortaya çıkması ve yönetim örgüt çalışmalarında dikkate alınmaya başlanması Türkiye’de işletme tarihi alt disiplinini oluşturmuştur. Dolayısıyla, işletme tarihi alanında yapılan çalışmalar giderek önem kazanmaya başlamıştır. Bu çalışmada da, bu bağlamda, kendi işletme tarihlerini yazan/ yazdıran büyük işletmelerin tarihlerini nasıl anlattıkları merak edilmiş ve ilgili literatüre bakılarak cevap aranmıştır. Çalışmada, kendi işletmelerini yazan/ yazdıran büyük işletmelerin tarih kitapları temin edilmiş ve içerik analizine tabii tutulmuştur. Bu bağlamda, ortaya çıkan ortak temalar analiz edilmiş ve neden bu temaları ön plana çıkardıkları yine ilgili literatüre atıfla açıklanmaya çalışılmıştır. Bulunan sonuçlar neticesinde, işletmelerin tarihlerini ülkedeki mevcut ulusal iş sistemi bağlamında yazdığı/ yazdırdığı savunulabilir. Türkiye ve Japonya gibi geç sanayileşen ülkelerde devlete bağımlı bir iş sisteminin ortaya çıkışı, devlet eliyle bir “milli burjuvazinin” yaratılması, işletmelerin tarihlerinin yazımına da etki etmiş görünmektedir. Kitaplarda tespit edilen bu ortak temalar, alıntılarla verilmiş olup, işletmelerin neden böyle bir anlatımı tercih ettikleri ilgili literatüre atıfla yorumlanmaya çalışılmıştır.

In Turkey, especially since the 1990s, there has been a trend of businesses documenting their histories. The study of history in the context of management and organization studies also gained prominence during this time. This led to the establishment of business history as a sub-discipline in Turkey. Consequently, research in the field of business history has become increasingly significant. One area of interest has been understanding why large businesses choose to document or narrate their histories. Scholars have delved into relevant literature and conducted content analyses of history books produced by such businesses. Through this process, common themes have emerged, and efforts have been made to explain their prevalence by referencing the literature. The findings suggest that businesses document their history in alignment with the national business system of the country. Notably, the emergence of a state-dependent business system and the formation of a national bourgeoisie by the state in late-industrializing countries like Turkey and Japan are recurrent themes in explaining the history of businesses. These recurring themes, as evidenced in the books, are presented with quotations, and interpretations have been offered to elucidate why businesses tend to adopt such expressions, drawing from relevant literature.