Enflasyon dinamikleri ve asimetrik geçiş etkisi : çok eşikli doğrusal olmayan ARDL analizi

Abstract

Paranın bir değişim aracı olarak kullanılmasından itibaren gözlenen bir durum olması ve iktisadi birimlerin hem gelirlerini hem de harcamalarını doğrudan etkilemesi nedeniyle enflasyon iktisadi araştırmalarda her zaman öne çıkan ve tartışılan bir konu olmuştur. Enflasyonun nedenleri ve sonuçları hakkında iktisatçılar arasında tartışmalar sürerken yapılan çalışmaların ağırlıklı olarak Phillips Eğrisi’ne dayandırıldığı gözlenmektedir. Ancak son yıllarda hem siyasetçilerin hem politika yapıcıların hem de iktisatçıların maliyet ve talep çekişli enflasyonun yanı sıra kâr çekişli bir enflasyonu dillendirdiği görülmektedir. Bu tezde enflasyon dinamikleri gelirler üzerinden incelenmekte ve döviz kuru geçişkenliğindeki asimetrinin yanı sıra sermaye kârlılıklarının enflasyon üzerindeki etkisi araştırılmaktadır. 2006-2023 döneminin çeyreklik veriler ile analiz edildiği bu çalışmada tüketici fiyat endeksi, sepet döviz kuru, ithalat birim değer endeksi, işgücü ödemeleri, net işletme artığı ve vergiler olmak üzere altı değişken kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki kısa ve uzun dönem ilişkileri tahmin etmek için çok eşikli doğrusal olmayan bir eşbütünleşme yönteminden faydalanılmıştır. Çalışmanın sonucunda enflasyon ve bağımsız değişkenler arasında bir eşbütünleşme ilişkisi saptanmıştır. Döviz kurunun enflasyon üzerinde kısa dönemde asimetrik bir etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.Inflation has always been a prominent and discussed topic in economic research because it has been observed since the use of money as a medium of exchange and because it directly affects both the income and expenditures of economic units. While discussions continue among economists about the causes and consequences of inflation, it is observed that the studies conducted are mainly based on the Phillips Curve. However, in recent years, it has been observed that both politicians, policy makers and economists have voiced cost- and demand-pull inflation as well as profit-pull inflation. In this thesis, inflation dynamics are examined over incomes. The asymmetry in exchange rate pass-through as well as the effect of capital profitability on inflation are investigated. In this study, where the period 2006-2023 is analyzed with quarterly data, six variables are used: consumer price index, basket exchange rate, import unit value index, labor payments, net operating surplus and taxes. A multi-threshold nonlinear cointegration method is used to estimate short- and long-term relationships between variables. As a result of the study, a cointegration relationship was determined between inflation and independent variables. It was concluded that the exchange rate has an asymmetric effect on inflation in the short term.