Cumhuriyet’in Kuruluşundan Günümüze Demir-Çelik: Emek-Ürün Metalarının İzini Sürmek

Abstract

Ulusun inşasının ve sanayileşmenin öncü ürünlerinden biri olan demir-çelik; yerin altından sanayiye, üründen metaya geçiş hikâyesinde endüstrileşmenin ürünleri olarak gündelik yaşam deneyimlerimizi ve anlam dünyamızı da belirlemektedir. Ürün üzerinden okuma yapmanın tarihsel ve toplumsal ilişkilerin izi sürüldüğünde ürünlerin bir yandan metalaşma sürecine çekilmesi izlenebilirken, diğer yandan üretim ilişkilerinin evrimleşme dinamiklerinin, sermaye birikiminin sorunsalının aşılma pratiklerinin, emek gücünün varlık mücadelesinin ve ulus-devletin karar alma süreçlerinin nasıl ve ne şekilde değiştiğine de tanıklık etmemize yardımcı olacaktır. Çünkü demir-çelik ürünü birçok ürünün; raylardan demiryoluna, inşaattan çatal bıçağa, otomobilden elektrikli ev aletlerine, beyaz eşyadan ambalaja, petrol-gaz taşıma/koruma tüplerden borulara vs. baş metası olmuştur. Bu çerçevede çalışmamızda eleştirel diyalektik yöntemle demir-çelik ürün-metasının insan-doğa ve insan-insan ilişkileri içinde izi sürülmeye çalışılacaktır. Cumhuriyet’in kuruluşundan günümüze ilk önce demirin; doğanın bir parçası olma halinden cevher olmaya, cevherden çeliğe yolculuk hikâyesinde toplumsal üretim ilişkilerine yansıyışı, emek-sermaye ve ulus-devletin farklılaşan rolleri ve değişim dinamikleri ortaya konulmaya çalışılacaktır. Anahtar Kelimeler: demir cevheri, demir-çelik, sanayileşme, metalaşma, emek gücü, toplumsal değişimEvery modern nation state has an establishment philosophy and founding values. This philosophy and values determine the ideological content of the state and the consensus framework between social classes. Under normal conditions, class struggle generally takes place within this framework. The three founding values of Turkish Republic are liberty, statism and laicism. These values have determined how the state will carry out industrialization and economic development in accordance to the interest of the capital class on the one hand; and how industrialization and economic development will be utilized in building a consensus between social classes on the other since the foundation of the republic. However, in the long run, the consensus framework outlined in 1923 started to become too narrow for the interests of the capitalist class, and its capital accumulation practice have begun to erode the founding values of the republic. AKP rule from 2002 until today have been a long period of counter revolution in which these values were disestablished from the state and politics. However, the explanation of this disestablishment only through political subjectivity obscures the interest and role of the capitalist class in this disestablishment. This article will attempt to remedy this situation by attempting to explain the said interest and role. Keywords: iron ore, iron-steel, industrialization, commodification, labor force, societal change