Uluslararası mal ticaretinde küresel değer zincirleri

Abstract

Küreselleşmenin etkisi ile son 20 yılda uluslararası ticarette artan hızda değişimler ve ticaret maliyetlerinde düşüşler gözlemlenmiştir. Ticaret maliyetlerinin düşmesi ile üretimin yapısı da değişmiş; Hammadde, işlenmiş parçalar ve nihai ürün sektörleri olmak üzere üç aşamadan oluşan dikey uzmanlaşmada artış gerçekleşmiştir. Üretimin küreselleşmesi, üretimin esnekleşerek aşamalara bölünebilmesi, her aşamanın uygun coğrafyaya kaydırılması ve daha sonra da bütünleştirilerek küresel ölçekte pazarlanması süreçlerinin tamamı “Küresel Değer Zincirleri” biçiminde gerçekleşmektedir. Bu yeni küresel düzende de ülkeler açısından uluslararası ticarete katılmanın yolu küresel değer zincirlerine eklenmekten geçmektedir. KDZ’leri dünya ekonomisinin birçok karakterini daha etkilemiştir. Ağların, küresel alıcıların ve küresel tedarikçilerin rollerinde belirgin değişiklikler ortaya çıkmıştır. Üretimin ülkeler arasında dağılımının artması ile ülkeler artık belirli ürünlerde uzmanlaşmak yerine belirli iş ve faaliyetlerde uzmanlaşmaktadırlar. Birçok ekonomi politikasında halen malların ve hizmetlerin tamamen ülke içerisinde üretildikleri ve yabancı ürünler ile rekabet ettikleri varsayımı geçerli olsa da aslında birçok mal ve artan sayıda hizmet artık “dünya malı”dır (made in world) ve ülkeler değer zincirleri içerisindeki ekonomik roller için rekabet etmektedirler. Ekonomik gelişmenin, tüm toplumsal ve politik yaklaşımların ekonomi politikaları açısından ortak bir görüş olarak kabul edilmesi, ülkelerin KDZ’lerine eklemlenmelerinin ekonomik gelişmelerine etkilerinin incelenmesini araştırmacılar açısından önemli bir konu yapmaktadır. Bu çerçevede, çalışmadaki ana amaç Küresel Değer Zincirleri kavramına varıncaya kadarki süreçte değişen üretim yapısı ile ilgili literatür çalışmalarının ortaya konması ve değişen küresel ticaret yapısı doğrultusunda Türkiye başta olmak üzere gelişmekte olan ve gelişmiş ülkelerin KDZ’lerine katılımlarının olumlu ve olumsuz etkilerinin ortaya konmasıdır. Sonuçlar, KDZ katılımının hem gelişmekte olan hem de gelişmiş ülkelerin büyüme, istihdam ve ücretleri üzerinde pozitif etkisi olduğu olmasına karşın gelişmiş ülkeler gelişmekte olan ülkelere kıyasla hem istihdam hem de GSYH üzerinde, daha olumlu etki görmektedirler. Bunun da zaman içinde gelişmiş ülkeler ile gelişmekte olan ülkeler arasındaki farkın açılmasına etki göstermesi beklenebilir.With the impact of globalization in the last 20 years, changes in international trade have been observed at a rapid pace and trade costs have fallen. The pattern of production has been also changed with the decline in trade costs; there has been an increase in vertical specializations, which is comprised of raw materials, components and final product sectors. Globalization of production, fragmentation of production, distribution of each step to the appropriate geography and international marketing of the unified products are realized as “Global Value Chains”. In this new global order countries should engage in global value chains to take part in international trade. GVC also affected many other characteristics of international trade. Significant changes on the networks, and the roles of global buyers and global suppliers has been evolved. With the increase of division of production between countries, countries specialize on specific tasks and processes instead of specializing on a specific product. Although in the most of the economy policy it is still supposed that goods are produced within the same country wholly and compete with foreign goods, in reality most of the goods and services are “made in world” and countries compete on economic roles within value chains.Since economic growth is a common view of all social and political approaches in terms of economic policy, the effects of countries’ GVC integration on their economic growth has become an important subject for the researchers. In this scope, the main purpose of the study is to reveal the literature studies about the changing production structure in the process of the concept of Global Value Chains and to show the positive and negative effects of GVC participation of the developed and developing countries, especially Turkey, within accordance of the changing pattern of global trade. The results show that GVC participation has positive effect on the growth, employment and wages of both developed and developing countries. This effect is higher on the developed countries. Over time, it may be expected to have an impact on the widening of the gap between developed and developing countries.