Publication: Sinema ve kent: 1990 sonrası Türk Sineması’nda İstanbul’un değişimi
Abstract
Soyadı : Gülhan Düzgün letişim Radyo TV Prof. Dr. Ahmet Şahinkaya Tez Türü ve Tarihi : Yüksek Lisans- Temmuz 2004 nema, Türk Sineması, İstanbul, Kent, Kentsel Ayrışma
SİNEMA VE KENT: 1990 SONRASI TÜRK SİNEMASI'NDA İSTANBUL'UN DEĞİŞİMİ Bu çalışma, sinema ve kent ilişkisini irdelemekte, 1990 sonrası Türk Sineması'nda İstanbul'un değişen temsili üzerinde durmaktadır. Araştırmanın amacı, 1990'lardan itibaren İstanbul'un film karesinin bir kenarından, uzak ve yabancı bir kitle gibi görünmesinin nedenlerini incelemektir. Araştırmada; 1990 sonrası Türk Sineması'nda panoramik İstanbul görüntülerine yer vermeyen, İstanbul'un görkemli profilini, doğal güzelliklerini, tarihî mekânlarını göstermeyen, toplumun kıyısına itilmiş küçük insanların yaşamını anlatan filmler incelenmiştir. Üç bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde; tarihten bugüne kentsel mekânın şekillenişi anlatılmaktadır. İkinci bölümde; Türkiye'de iç göç ve gecekondulaşma sürecinin başlangıcından günümüze geçirdiği aşamalar açıklanmakta, göçün yarattığı kentsel gerilimler, dışa kapalı lüks uydu yerleşimleri ile konut alanlarının ayrışması ve bunun sonucunda kent yaşamının mekânsal ve toplumsal olarak parçalanması, gettolaşma ve öteki kavramı ele alınmaktadır. Konut alanlarının ayrışması, kent yaşamının mekânsal ve toplumsal olarak parçalanmasının temsilidir. Bu durum kentsel kamusal alanın çöküşüne işaret etmektedir. Üçüncü bölümde, zaman ve mekân üzerine görüşlerinden yararlandığımız Simmel, Bakhtin, Benjamin ve Lefebvre'in düşünceleri açıklanmakta, sinemada kent temsili ve Türk Sineması'nda İstanbul'un konumlanışı üzerinde durulmakta, örneklem olarak seçilen filmlerin içerikleri 1990 sonrası Türk Sineması'nda İstanbul'un görünmemesi ile ilişkilendirilerek çözümlenmektedir. Ekonomik, politik, toplumsal karmaşa; filmlerde arka sokakların ve ürküten kentin, ezilmişliğin, itilmişliğin, kalabalıklar arasındaki yalnızlığın, kırsaldan gelip kentte yoksayılmanın 1990 sonrası sinemada ortaya çıkmasına neden olmuştur. Araştırma sonucunda kentleşme ve iç göçün getirdiği sorunların sinemamıza yansıdığı ve yönetmenlerimizin; ertelenmiş doyumları ile insan karikatürüne dönüşmüş, kentin labirentlerinde kaybolmuş, kırsaldan gelip kentte izini, belleğini, kimliğini kaybetmiş, modern kent dekorunun sanal alemi içinde yaşayanların servet gösterilerini kederli bir gerginlik içinde izlemekte olan, lağım taşları gibi mutsuz ve 13 milyon kişiye yetecek yer bulunmadığına göre kavanoza kapatılmış örümcekler gibi birbirini yiyen insanların öykülerini anlattıkları ortaya çıkmıştır. Name and Surname : Gülhan Düzgün Field : Communication Programme : Radio Television Supervisor : Prof. Dr. Ahmet Şahinkaya Degree Awarded and Date : Master - July 2004 nema, Turkish Cinema, Istanbul, City, Urban Classification ABSTRACT CINEMA AND CITY: CHANGE OF ISTANBUL IN TURKISH CINEMA AFTER 1990 In this study the relation between cinema and city is analysed and the changes in the presentation of Istanbul in Turkish Cinema after 1990 is focused. The aim of this study is to analyse the reasons of the presentation of Istanbul as a remote and alien city in the films since 1990. The films in Turkish Cinema after 1990 which do not cover the panoramic views, magnificent profile, natural beauties and historical places of Istanbul and which tell stories about the people who are have simple, poor lives are analysed. There are three sections in this study. In the first section of the study shaping of urban areas from the past to the present is explained. In the second section of the study, the stages of the process of squatting (gecekondulaşma) and migration in Turkey from its start to the present are explained. Furthermore, the problems resulting from the migration in the urban areas, luxurious satellite areas and differentiation / classification of housing places and because of these the occurrence of the fragmentation of urban life spaciously and socially, ghettoise and the concept of other are analysed. Differentiation / classification of housing places are the symbols of the fragmentation of urban life in terms of space and society. This shows the decay of urban public spaces. In the third section of the study, Simmel's, Bakhtin's, Benjamin's and Lefebvre's ideas on time and space, which are highly benefited from, are explained. Moreover, the presentation of urban life in the cinema and the presentation of Istanbul in Turkish Cinema are focused. The contents of the films which are chosen as an exemplification are analysed in terms of absence of Istanbul in Turkish Cinema after 1990. Due to the economic, politic, social chaos; the frightening suburbs, the state of being exploited, loneliness in the crowd, coming from the rural areas and so being lost in the city are presented in films after 1990. Consequently, the problems resulting from the urbanisation and migration are presented in our cinema, our directors tell the stories of people who postpone their satisfaction, who are lost in the labyrinth of city, who had lost their memory and identity, who are unhappy, who watch unhappily the ostentatious shows of rich people who live in virtual word of modern city and who kill each other like spiders in a jar as there is not enough space for 13 million.
SİNEMA VE KENT: 1990 SONRASI TÜRK SİNEMASI'NDA İSTANBUL'UN DEĞİŞİMİ Bu çalışma, sinema ve kent ilişkisini irdelemekte, 1990 sonrası Türk Sineması'nda İstanbul'un değişen temsili üzerinde durmaktadır. Araştırmanın amacı, 1990'lardan itibaren İstanbul'un film karesinin bir kenarından, uzak ve yabancı bir kitle gibi görünmesinin nedenlerini incelemektir. Araştırmada; 1990 sonrası Türk Sineması'nda panoramik İstanbul görüntülerine yer vermeyen, İstanbul'un görkemli profilini, doğal güzelliklerini, tarihî mekânlarını göstermeyen, toplumun kıyısına itilmiş küçük insanların yaşamını anlatan filmler incelenmiştir. Üç bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde; tarihten bugüne kentsel mekânın şekillenişi anlatılmaktadır. İkinci bölümde; Türkiye'de iç göç ve gecekondulaşma sürecinin başlangıcından günümüze geçirdiği aşamalar açıklanmakta, göçün yarattığı kentsel gerilimler, dışa kapalı lüks uydu yerleşimleri ile konut alanlarının ayrışması ve bunun sonucunda kent yaşamının mekânsal ve toplumsal olarak parçalanması, gettolaşma ve öteki kavramı ele alınmaktadır. Konut alanlarının ayrışması, kent yaşamının mekânsal ve toplumsal olarak parçalanmasının temsilidir. Bu durum kentsel kamusal alanın çöküşüne işaret etmektedir. Üçüncü bölümde, zaman ve mekân üzerine görüşlerinden yararlandığımız Simmel, Bakhtin, Benjamin ve Lefebvre'in düşünceleri açıklanmakta, sinemada kent temsili ve Türk Sineması'nda İstanbul'un konumlanışı üzerinde durulmakta, örneklem olarak seçilen filmlerin içerikleri 1990 sonrası Türk Sineması'nda İstanbul'un görünmemesi ile ilişkilendirilerek çözümlenmektedir. Ekonomik, politik, toplumsal karmaşa; filmlerde arka sokakların ve ürküten kentin, ezilmişliğin, itilmişliğin, kalabalıklar arasındaki yalnızlığın, kırsaldan gelip kentte yoksayılmanın 1990 sonrası sinemada ortaya çıkmasına neden olmuştur. Araştırma sonucunda kentleşme ve iç göçün getirdiği sorunların sinemamıza yansıdığı ve yönetmenlerimizin; ertelenmiş doyumları ile insan karikatürüne dönüşmüş, kentin labirentlerinde kaybolmuş, kırsaldan gelip kentte izini, belleğini, kimliğini kaybetmiş, modern kent dekorunun sanal alemi içinde yaşayanların servet gösterilerini kederli bir gerginlik içinde izlemekte olan, lağım taşları gibi mutsuz ve 13 milyon kişiye yetecek yer bulunmadığına göre kavanoza kapatılmış örümcekler gibi birbirini yiyen insanların öykülerini anlattıkları ortaya çıkmıştır. Name and Surname : Gülhan Düzgün Field : Communication Programme : Radio Television Supervisor : Prof. Dr. Ahmet Şahinkaya Degree Awarded and Date : Master - July 2004 nema, Turkish Cinema, Istanbul, City, Urban Classification ABSTRACT CINEMA AND CITY: CHANGE OF ISTANBUL IN TURKISH CINEMA AFTER 1990 In this study the relation between cinema and city is analysed and the changes in the presentation of Istanbul in Turkish Cinema after 1990 is focused. The aim of this study is to analyse the reasons of the presentation of Istanbul as a remote and alien city in the films since 1990. The films in Turkish Cinema after 1990 which do not cover the panoramic views, magnificent profile, natural beauties and historical places of Istanbul and which tell stories about the people who are have simple, poor lives are analysed. There are three sections in this study. In the first section of the study shaping of urban areas from the past to the present is explained. In the second section of the study, the stages of the process of squatting (gecekondulaşma) and migration in Turkey from its start to the present are explained. Furthermore, the problems resulting from the migration in the urban areas, luxurious satellite areas and differentiation / classification of housing places and because of these the occurrence of the fragmentation of urban life spaciously and socially, ghettoise and the concept of other are analysed. Differentiation / classification of housing places are the symbols of the fragmentation of urban life in terms of space and society. This shows the decay of urban public spaces. In the third section of the study, Simmel's, Bakhtin's, Benjamin's and Lefebvre's ideas on time and space, which are highly benefited from, are explained. Moreover, the presentation of urban life in the cinema and the presentation of Istanbul in Turkish Cinema are focused. The contents of the films which are chosen as an exemplification are analysed in terms of absence of Istanbul in Turkish Cinema after 1990. Due to the economic, politic, social chaos; the frightening suburbs, the state of being exploited, loneliness in the crowd, coming from the rural areas and so being lost in the city are presented in films after 1990. Consequently, the problems resulting from the urbanisation and migration are presented in our cinema, our directors tell the stories of people who postpone their satisfaction, who are lost in the labyrinth of city, who had lost their memory and identity, who are unhappy, who watch unhappily the ostentatious shows of rich people who live in virtual word of modern city and who kill each other like spiders in a jar as there is not enough space for 13 million.