Kalkınma bankacılığının enerji sektörünün finansmanındaki rolü ve Türkiye uygulaması

Abstract

Günümüzde kısıtlı enerji kaynaklarının etkin ve doğru kullanımını hedefleyen yatırımların desteklenmesi ve böylece sürdürülebilir kalkınmaya katkı sağlanması önem arz etmektedir. Bu amaçla tezde dünyadaki ve Türkiye’deki kalkınma bankalarının ülkelerin ekonomik kalkınmasının dinamosu niteliğinde ve stratejik öneme sahip olan enerji sektörünün fonlanmasındaki rolü araştırılmıştır. Bilindiği gibi küresel ısınmanın ve çevreci yaklaşımların etkisiyle fosil yakıtların günümüzde ve gelecekte kullanımının azalacak olması ve bu kaynakların tükenme ihtimali alternatif yenilenebilir enerji kaynaklarına talebi artırmış, buna bağlı olarak bu kaynaklara yatırım yapılması gereğiyle finansman ihtiyacı da genişlemiştir. Bu finansman imkanının yaratılmasında ve misyonları gereği sürdürülebilir enerji finansmanında kredi ve sermaye piyasalarına öncülük edip proje standartlarını tesis etme konusunda kalkınma bankaları öne çıkmıştır. Kalkınma kavramını teorik çerçevesiyle ve kalkınma bankacılığını gelişim ve fonksiyonlarıyla ele alan tez çalışmasında, enerji sektörünün kalkınmadaki önemli payı dikkate alınarak Türkiye’de ve dünyada kalkınma bankacılığının sektörün fonlanmasındaki rolünün ortaya konulması amaçlanmıştır. Tez ayrıca, dünyada kalkınma bankalarının enerji sektörüne aktardığı fonlarla Türkiye’de kalkınma bankalarının bu sektöre verdiği finansal desteği karşılaştırma olanağı sunmaktadır. Tez çalışmasında elde edilen bulgular; Türkiye’de kalkınma bankalarının kredi sağlama kapasitelerini zorlayarak, enerji yatırımlarına özel temalı, uygun koşullu ve uzun vadeli kaynakların yurtdışından ülkemize getirilmesini sağlayarak ve değişken makroekonomik koşullara rağmen karşı döngüsel kredi imkanı sunarak finansal sistemdeki paylarının üzerinde enerji sektörüne katkıda bulunduklarını göstermektedir. Kalkınma bankalarının katkısının fon sağlama ile sınırlı olmadığını savunan çalışmada, kalkınma bankalarının aynı zamanda ilgili mevzuatın ve ürün standardının oluşturulmasında finansal sektöre öncülük ederek, enerji piyasasının özel yatırımcılar için cazip ve yatırım yapılabilir hale getirilmesi konusundaki ve dönüştürücü güçleriyle sürdürülebilir kalkınmanın olmazsa olmazı çevresel ve sosyal faktörlerin en üst standartta geliştirilip uygulanmasındaki etkin rolleri ortaya konulmaktadır.

In the modern context, it is of utmost importance to support investments aimed at the efficient and prudent use of limited energy resources, thereby contributing to sustainable development. This thesis investigates the role of development banks, globally and in Türkiye, in funding the energy sector, a crucial engine of economic growth and of strategic importance. The shift towards renewable energy sources, motivated by global warming and environmental concerns, is leading to a reduced dependence on fossil fuels and highlighting the potential exhaustion of these resources. This transition has spurred increased demand for alternative renewable energy sources, consequently broadening the need for investments and financing in these areas. In this scenario, development banks have taken a pivotal role in providing financing opportunities, leading the way in sustainable energy financing through credit and capital markets, and setting project standards. Exploring the notion of development and the trajectory and functions of development banking, this thesis aims to shed light on the significant role of development banking in funding the energy sector, taking into account its substantial impact on development, both in Türkiye and internationally. Additionally, the thesis offers a comparative perspective on the funding allocated to the energy sector by global development banks versus the financial support provided by development banks in Türkiye. The findings reveal that development banks in Türkiye have made substantial contributions to the energy sector. They have achieved this by extending their lending capacities, facilitating the introduction of specialized, advantageous, and long-term resources from overseas to Türkiye, and providing stable credit options even under fluctuating macroeconomic conditions. The thesis argues that the contributions of development banks extend beyond mere financing; they are crucial in molding financial sector legislation and product standards. They play a vital role in making the energy market more appealing and feasible for private investors and are influential in advancing and implementing the highest standards of environmental and social practices, which are indispensable for sustainable development.