Sanal eğitsel ajanlara ait özelliklerin akademik başarı, teknik kullanışlılık ve duygusal tutumlara olan etkilerinin incelenmesi

Abstract

SANAL EĞİTSEL AJANLARA AİT ÖZELLİKLERİN AKADEMİK BAŞARI, TEKNİK KULLANIŞLILIK VE DUYGUSAL TUTUMA OLAN ETKİLERİNİN İNCELENMESİ Bu araştırmanın amacı eğitsel çoklu ortam yazılımlarında kullanılan sanal eğitsel ajanların resim ve iletişim kanalı özelliklerinin öğrencilerin akademik başarılarına, sanal eğitsel ajana karşı geliştirilen duygusal tutuma ve sanal eğitsel ajanın teknik kullanışlılığına anlamlı bir etkisinin olup olmadığını incelemektir. Araştırmada deneme modellerinden 5x2 faktöryel modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu; 2008-2009 öğretim yılında İstanbul ili Gaziosmanpaşa ilçesi Melahat Öztoprak İlköğretim Okulu’nda öğrenim görmekte olan ilköğretim II. kademe öğrencileri oluşturmaktadır. Bu öğrencilerden 188 kişi yansız (random) olarak çalışma grubuna dahil edilmiştir. Araştırmada kullanılan öğrenme materyali, ilköğretim ikinci kademe öğrencilerinin MEB müfredatı kapsamında Hücre konusunu keşfederek öğrenmeleri için hazırlanmıştır. Hazırlanan eğitsel çoklu ortam yazılımı, inşacı (constructivist) eğitim paradigması bağlamında öğrencilere bilgiyi direk olarak vermeden keşfederek öğrenmelerini sağlamayı amaçlamıştır. Bu ortamda Sanal Eğitsel Ajan (SEA) kullanılmıştır. Eğitsel çoklu ortam yazılımında SEAnın işlevi kullanıcılara kılavuzluk yapmak, geri bildirim sunmak ve motivasyon mesajları iletmektir. Araştırmanın hipotezleri kapsamında 5 farklı görüntü özelliği ve 2 farklı iletişim kanalı özelliği ele alınarak 10 farklı (5x2) SEA tasarlanmıştır. Görüntü özelliklerine göre 5 farklı SEA; “Karikatürsel İnsan SEA”, “Gerçekçi İnsan SEA”, “Karikatürsel İnsan Olmayan SEA”, “Gerçekçi İnsan Olmayan SEA” ve “Görüntüsü Olmayan SEA” şeklinde hazırlanmıştır. SEAların iletişim kanalı özellikleri olarak metin ve ses+metin kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak Hücre Başarı Testi, SEA Tutum Ölçeği ile Kullanışlılık ve Demografik Bilgiler Anketi (KDBA) kullanılmıştır. Uygulama sürecinde öncelikle, 188 kişiden oluşan çalışma grubuna hücre başarı testi ön test olarak uygulanmıştır. Ön test sonuçlarına göre çalışma grubu 10 eş gruba ayrılmıştır. Bu 10 gruba 2 hafta birer saat olmak üzere farklı özelliklerdeki 10 adet SEA içeren eğitsel çoklu ortam yazılımı uygulatılmıştır. Uygulamanın sonunda hücre başarı testi, SEA tutum testi ve KDBA son test olarak uygulanmıştır. Toplam on altı hipotezin yer aldığı çalışmada, hipotezlerin istatistiksel incelemeleri sonucunda altı hipotez kabul edilmiş, on hipotez reddedilmiştir. Çalışmanın bulgularına göre araştırmacı tarafından hazırlanan eğitsel çoklu ortam yazılımının akademik başarı üzerinde etkili olduğu; SEAnın farklı görüntü özelliklerinin akademik başarı üzerinde farklılık oluşturmadığı; öğrencilerin genel olarak SEAya karşı olumlu tutum geliştirdikleri ve beğendikleri; SEAnın 5 farklı görüntü özelliğinin öğrencilerin SEA tutumlarında anlamlı farklılığa neden olmadığı; ancak SEAnın resimli olmasının, öğrencilerin SEA tutumunu resimsiz olmasına göre anlamlı derecede olumlu yönde etkilediği; ses faktörünün öğrencilerin SEAlara karşı geliştirdikleri tutumlarını olumlu yönde etkilediği; öğrencilerin genel olarak SEAyı kullanışlı buldukları; SEAnın resimli olmasının kullanışlılığını olumlu yönde etkilediği; SEAların ses+metin ile iletişim kurmasının kullanışlılıklarını metin ile iletişim kurmasından daha olumlu etkilediği sonuçlarına varılmıştır. Anahtar Sözcükler: Sanal Eğitsel Ajan, İnsan-Bilgisayar Etkileşimi, Eğitsel Çoklu Ortam, Kullanışlılık, Duygusal Tutum

THE EFFECTS OF PEDAGOGICAL AGENTS’ DIFFERENT PROPERTIES ON ACADEMIC ACHIEVEMENT, USABILITY AND ATTITUDE Aim of the research is to examine the effects of pedagogical agents’ image and communication channel properties on students’ academic achievement, attitude towards pedagogical agent and usability of pedagogical agent. In this study, 5x2 factorial design was used. Participants of the research were 188 students from 6th, 7th and 8th grades. Multimedia learning environment developed by the researcher was prepared to provide an environment to students learn by discovering enactively. Pedagogical agent was used to guide users and give feedback and motivation messages to learners. There were ten (5x2) different designs for pedagogical agents which are “Cartoon Human + Narration”, “Realistic Human + Narration”, “Cartoon Nonhuman + Narration”, “Realistic Nonhuman + Narration”, “No image + Narration”, Cartoon Human + On-screen text”, “Realistic Human + On-screen text”, “Cartoon Nonhuman + On-screen text”, “Realistic Nonhuman + On-screen text”, “No image + On-screen text”. Data were collected by achievement test about the topic “Cell”, attitude questionnaire, usability and student information survey. There were totally sixteen hypotheses which of six were accepted and others were rejected. According to the results of the study, there were no significant differences among groups by academic achievement. Presence of pedagogical agent and narration effected students’ attitude towards pedagogical agent and usability of pedagogical agent positively. Key Words: Pedagogical Agent, Human-Computer Interaction, Educational Multimedia, Usability, Emotional Attitude