Üretimi Kaydırma ya da Kaydırma Tehdidine KarşıSendikaların Tepkisi ve Uluslararası DayanışmaOlanakları: Türkiye’de Otomotiv Yan Sanayi Örneği

Abstract

Dünya ekonomisindeki yapısal kriz eğilimlerine karşı sermayenin geliştirdiğistratejilerden biri olarak üretimin kaydırılması ya da kaydırma tehdidine karşı sendikalarnasıl tepki vermektedir? İşçi sınıfı ve örgütleri arasında uluslararası dayanışma imkânıvar mıdır? Literatürde bu soruların cevaplarını arayan farklı ülke ve sektörde pekçok araştırma vardır. Bu araştırmalarda üretimin kayması ya da kaydırma tehdidininsendikalardan ödünler elde emek için kullanıp kullanılmadığı, böyle bir tehditkarşısında sendikaların nasıl tepki verdikleri ve tepkilerin farklılaşmasının nedenleriincelenmiştir. Bu çalışmada Çok Uluslu Şirketlerin (ÇUŞ) Türkiye’de otomotiv yansanayiindeki fabrikalarında örgütlü sendikaların üretimin kaydırılması ya da kaydırmatehdidi ile karşı karşıya kalıp kalmadıkları ve karşı karşıya kaldıklarında nasıl bir tepkiverdikleri beş fabrikada sendika işyeri temsilcileri ile yapılmış yarı yapılandırılmışgörüşmelerden elde edilen bulgular çerçevesinde incelenecek ve sendikaların üretimikaydırma tehdidi karşısında izlediği stratejiler ve işçiler arasında uluslararası dayanışmaimkanı olup olmadığı tartışılacaktır. Sermayenin amacı üretimi kaydırırken maliyetleridüşürmek, karını artırmak, daha fazla artı değer elde etmektir. Bunu da farklı ülkelerdeya da aynı ülkede farklı farikalardaki işçiler arasında rekabet yaratarak yapmaktadır.Elbette üretimi kaydırmakta ama kaydırmasına gerek kalmadan yapabilirse bunu tercihetmektedir. Dolayısıyla üretimi kaydırmak sermaye için geri dönüşsüz bir durum değil,uygun olduğunda kullanılan bir stratejidir. Buna karşı uluslararası sendikal dayanışmaise kendiliğinden olmayacaktır. Ancak sendikaların bilinçli stratejiler geliştirmelerihalinde mümkün olabilir.

How can trade unions respond to relocation or relocation threat of production as one of the strategies developed by Capital against structural crisis trends in the world economy? Is there a possibility of international solidarity between the working class and their organizations? In the literature, there are studies on, whether the relocation of production or threat of relocation is used to make concessions from trade unions, how trade unions react to such a threat, and the reasons for the differentiation of the reactions. In this study, we are going to discuss how trade unions in Turkey, react when faced with such a relocation or relocation threat and the possibility of international solidarity between trade unions or workers, through the semi-structured interviews with the union representatives in five factories of Multinational Companies (MNCs) that operate primarily in the automotive parts industry. Capital’s purpose of relocation is to decrease costs, increase profits and to gain more surplus value by creating competition between workers from different factories in different countries and/or in the same country. Of course, production shifts occur but Capital prefers not to do if it is possible. Therefore, shifting production is not an irreversible situation for Capital, but a strategy used when appropriate. Against this, international union solidarity will not happen spontaneously could be possible only if trade unions develop conscious strategies.