Güncel fıkhi sorular ışığında fetva ve işlevi

Abstract

İslam tarihinin ilk dönemlerinden günümüze bireyler dini konulardaki problemlerini, fıkhi kaideler içinde çözmek için fakihlere müracaat etmişlerdir. İlk etapta bireysel olarak başlayan bu faaliyet daha sonra kurumsal bir nitelik kazanarak fetva müessessinin oluşmasına sebep olmuştur. Fetva kurumu, İslam dininin mantık çizgisini koruma ve fıkıh kaidelerinin problemleri çözmede yeterli olup olmadığını kontrol vazifesini önemli ölçüde yerine getirmiştir. Günümüzde de bireyler hayatlarını dini kurallara göre düzenlemek için fakihlere bir takım sorular yöneltmektedirler. Bu çalışma fetva kurumunun geçmişteki rolü ile günümüzdeki rolü arasındaki benzer ve farklı noktaları tespit etmek, bireylerin hangi alanlarda fetvaya daha çok ihtiyaç duyduklarını saptamak, ve ortaya çıkan problemleri tespit etmek için hazırlanmıştır. Çalışmanın ilk bölümünde fetvanın kavramsal çerçevesi ve tarihsel gelişimine yer verilmektedir. İkinci bölümde ise, fetvaya konu olan sorular din, akaid, fıkıh usulü, ibadetler, haram ve helaller, ukubat, muamelat, hukuki ve ticari hayat, sosyal hayat ve güncel olmak üzere sekiz başlıkta incelenerek bireyleri fetva isteyemeye yönelten faktörler tespit edilmeye çalışılmaktadır. Son olarak da bulgulardan hareketle dinleyici profili, halkın din konusundaki öncelikli sorunları ve fetva kurumunun güncel problemleri tartışılmış ve yapılması gereken çalışmalara değinilmiştir.