Çevreci ve global bir vergi olarak karbon vergisi ve Türkiye’ye etkileri

Abstract

Günümüz dünyasının en önemli çevre sorunlarından biri haline gelen küresel ısınmaya bağlı iklim değişiklikleri insan hayatını olumsuz şekilde etkilemektedir. Bu husus ülkeleri iklim değişikliği ile mücadelede sera gazı azaltım politikalarına yöneltmiş ve bu durumun bir sonucu olarak “Karbon Vergisi” Avrupa Birliği ülkeleri öncelikli olmak üzere birçok ülke mevzuatında yer almıştır. Türkiye’de ise Karbon Vergisi henüz uygulanmamaktadır. Yürürlükte bulunan Motorlu Taşıtlar Vergisi, Özel Tüketim Vergisi, Çevre Temizlik Vergisi gibi vergiler tüketicilerin veya üreticilerin kararlarını etkili bir şekilde değiştirmemekte ve çevre dostu teknolojileri benimsemeye teşvik etmemektedir. Bu aşamada iklim değişikliği ile mücadelede ve sürdürülebilir büyüme sürecinde Türkiye’nin bir maliye politikası aracı olarak Karbon Vergisine ihtiyaç duyduğu görülmektedir. Karbon Vergisinin ilgili yasal düzenlemeler tamamlandıktan sonra yürürlüğe girmesiyle birlikte Türkiye, daha yaşanabilir ve temiz bir dünyanın oluşması, sürdürülebilir büyüme ve iklim değişikliği ile mücadele konusunda önemli bir adım atmış olacaktır. Karbon Vergisi neticesinde elde edilen gelirler dolayısıyla da çevrenin korunması ve sürdürülebilir kalkınmanın sağlanması amacıyla düşük karbonlu altyapıları destekleyerek yenilenebilir enerji kaynaklarına yönlendirme yapabileceği değerlendirilmektedir. Yine Türkiye’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’nın etkisiyle Karbon Vergisini Türk Vergi Sistemine dahil etmesi Avrupa Birliği üyesi ülkeler ile olan ilişkilerinde/ görüşmelerinde olumlu sonuçlar yaratarak Türkiye’yi Avrupa Birliği’ne tam üyelik hedefine bir adım daha yaklaştıracaktır. Buna göre tez çalışmasında, küresel çevre sorunlarının azaltılmasına yönelik uluslararası düzeydeki girişimler, çevre sorunları ile mücadelede kullanılan politika araçları (emisyon ticaret sistemi, karbon vergisi), Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması ve Karbon Vergisi ile ilgili ülke örnekleri (Avrupa Birliği ülkeleri dahil) incelenmiş, Karbon Vergisinin devam eden mevzuat çalışmaları çerçevesinde Türkiye’de uygulanabilirliği ve etkileri değerlendirilerek mevzuat/ politika önerileri geliştirilmeye çalışılmıştır.

Climate change due to global warming, which has become one of the most important environmental problems of today's world, affects human life negatively. This issue has directed countries to greenhouse gas reduction policies and as a result of this situation, carbon tax has been included in the legislation of many countries, primarily in the European Union. However, carbon tax is not yet implemented in Turkey. Taxes such as Motor Vehicle Tax, Special Consumption Tax, Environmental Cleaning Tax, which are in effect, do not effectively change the decisions of consumers or producers and do not encourage them to adopt environmentally friendly technologies. At this stage, it is seen that Turkey needs a carbon tax as a fiscal policy tool in the fight against climate change and in the sustainable growth process. With the Carbon Tax entering into force after the relevant legal regulations are completed, Turkey will have taken an important step in the formation of a more livable and cleaner world, sustainable growth and combating climate change. Due to the revenues obtained as a result of the Carbon Tax, it is estimated that it can direct to renewable energy sources by supporting low-carbon infrastructures in order to protect the environment and ensure sustainable development. Again, Turkey's inclusion of carbon tax into the Turkish Tax System with the effect of the Border Carbon Adjustment Mechanism will create positive results in its relations/ negotiations with the European Union member countries and will bring Turkey one step closer to its goal of full membership in the European Union. Accordingly, in this thesis, international initiatives aimed at reducing global environmental problems, policy tools used in combating environmental problems (emission trading system, carbon tax), country examples (including European Union countries) regarding the border carbon adjustment mechanism and carbon tax were examined, and within the framework of ongoing legislation studies on carbon tax, its applicability and effects in Turkey were evaluated and legislation/ policy recommendations were tried to be developed.