Çin’de İslam iktisadı çalışmaları ve İslami bankacılık tecrübesi

Abstract

Bu çalışma, Çin'de 1980 sonrası dönemde İslam iktisadı ve İslami bankacılık alanında gerçekleşen kuramsal ve uygulamalı gelişmeleri tarihsel süreklilik içinde incelemektedir. Tez, iki ana bölümden oluşmaktadır: İlk bölümde, 1980–2024 yılları arasında Çin’de yazılmış yaklaşık 150 akademik çalışma kronolojik ve tematik olarak analiz edilerek, İslam iktisadına dair teorik yaklaşımlar, etik ilkeler ve küresel entegrasyon tartışmaları değerlendirilmiştir. İkinci bölümde ise Çin’deki İslami bankacılık tecrübesi üç dönem halinde sınıflandırılarak; Hong Kong ve Ningxia örnekleri üzerinden somut uygulamalar, kurumsallaşma süreçleri ve regülasyon çerçevesi karşılaştırmalı biçimde incelenmiştir. Çalışma, Çin'deki İslam iktisadı ve bankacılığı literatürünün sadece kavramsal değil, aynı zamanda politik, kurumsal ve küresel stratejilerle iç içe geliştiğini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, mevcut uygulamaların sınırlı kaldığı ve yapısal zorluklarla karşılaştığı vurgulanmaktadır. Tez, İslam hukuku temelli finansal sistemlerin Çin gibi kapitalist olmayan bir ülkede ne ölçüde karşılık bulabildiğini analiz ederken; bu sistemlerin, özellikle Kuşak ve Yol Girişimi bağlamında stratejik bir alternatif olarak yeniden yapılandırılabileceğini ileri sürmektedir. Bu yönüyle çalışma, Çin’de İslam ekonomisi literatürüne metodolojik katkı sunmakta ve gelecekteki araştırmalara disiplinlerarası bir zemin oluşturmaktadır.This This study examines the theoretical and practical developments in the fields of Islamic economics and Islamic banking in China since the 1980s, within a framework of historical continuity. The thesis is structured in two main parts: The first part analyzes approximately 150 academic works written in China between 1980 and 2024, thematically and chronologically. It focuses on theoretical approaches to Islamic economics, ethical principles, and debates on global integration. The second part categorizes the development of Islamic banking in China into three distinct periods, and presents a comparative analysis of concrete practices, institutionalization processes, and regulatory frameworks through the case studies of Hong Kong and Ningxia. The study reveals that the literature on Islamic economics and banking in China has evolved not only conceptually but also in connection with political, institutional, and global strategies. However, it also highlights the limited scale of current implementations and the structural challenges they face. While assessing the extent to which Islamic law-based financial systems can find a place in a non-capitalist context such as China, the thesis argues that such systems can be restructured as a strategic alternative, particularly within the framework of the Belt and Road Initiative. In this regard, the study provides a methodological contribution to the literature on Islamic economics in China and offers an interdisciplinary foundation for future research.