19. yüzyıl İstanbulu’nda ikinci el eşya ticaretinin mekânı olarak bitpazarı

Abstract

Osmanlı İstanbulu’nda ikinci el eşya ticareti ve onun mekânı olan bitpazarları üzerine yapılmış araştırma sayısı sınırlıdır. Oysa ki Osmanlı toplumunda ikinci el eşya ticareti son derece yoğundu. İkinci el eşya arzını kaçak ya da buluntu mallar ile büyük oranda insanların vefatından sonra arkada bıraktıkları malların yeniden mübadeleye girmesi oluşturmaktaydı. Bu tezdeki ana amaç, ikinci el eşya ticareti organizasyonu için teşkilatlanmış olan bitpazarının kurumsal ve mekânsal yapısını, işleyiş şeklini ve müşteri-esnaf tipolojilerini açığa çıkartarak bitpazarının tarihsel seyrini ele almaktır. Günümüzde artık var olmayan İstanbul Bitpazarı’nın Osmanlı dönemindeki konumu mekânsal anlamda ele alınarak analiz edilmiştir. Bununla birlikte giyim başta olmak üzere her tür ikinci el eşya pazara gelebilmekteydi. Bu emtia çeşitliliği sadece bitpazarı esnafının değil diğer birçok esnaf grubunun da ilgisini çekmiştir. Dolayısıyla bitpazarı esnafının organizasyon yapısı ve diğer esnaf gruplarıyla ilişkileri de ortaya çıkarılmıştır. Son olarak Osmanlı’da ikinci el eşya tüketim kültürünün değişimi 19. yüzyılda dönüşen sosyal ve iktisadi dinamikler üzerinden irdelenmiştir.

The number of researches on second hand goods trade and its flea markets in Ottoman İstanbul is very limited. Whereas, second hand goods trade was very common in the Ottoman society. The supply of second hand goods consisted of illegal goods or found goods and, to a large extent, the goods left behind after the death of people. The main aim of this thesis is to discuss the institutional and spatial structure of the İstanbul flea market in a historical perspective. The flea market is organized for second-hand goods trade. This study will also reveal how the flea market works and the typologies of the customers and tradesman. The location of the flea market of Ottoman İstanbul, which no longer exist today, is analyzed spatially. A wide range of second hand goods, especially clothing, could come to this flea market. This variety of commodities attracted not only the guild of flea market but also many other trade guilds. Therefore the organizational structure of the flea market artisans and their relationships with other artisan groups was also revealed. Finally, the transformation of second hand goods consumption culture in the Ottoman Empire was examined through the social and economic dynamics of the 19th century.