Küresel krizin dinamikleri ve kredi derecelendirme kuruluşlarının kredibilitesi

Abstract

Kredi Derecelendirme Kuruluşları, Küresel Nitelikte Kolektif Mal, Kredibilite, Küresel Kriz, Kamusal Yarar, Ahlaki Tehlike, Mortgage

KÜRESEL KRİZİN DİNAMİKLERİ VE KREDİ DERECELENDİRME KURULUŞLARININ KREDİBİLETESİ 1980’li yıllardan itibaren büyük bir ivme kazanan küreselleşme ve finansallaşma süreci dünya finans sisteminin hiç olmadığı kadar kırılgan bir hale gelmesine neden olmuştur. Bu yapı içerisinde 2008 yılında ABD konut piyasasında ortaya çıkan mortgage krizi ile birlikte finansal piyasalardaki güvenlik ağlarından birisi olarak kabul edilen kredi derecelendirme kuruluşlarının kredibiliteleri tekrar sorgulanmaya başlanmıştır. Kendi özel menfaatleri olan bu kuruluşların başkalarının menfaatlerini ne derece düşünebileceği sorusu 2008 Krizi’nde önemli bir sorun olarak karşımıza çıkmıştır. Bu sorun çerçevesinde kredi derecelendirme kuruluşları ile ilgili iki kritik husus bulunmaktadır. Bunlardan ilki kredi derecelendirme kuruluşlarının verdikleri kredi notunun küresel özelliğe sahip kolektif bir nitelik taşımasından dolayı, sistemin karı özelleştiren ancak dışsallıkları ve zararları evrenselleştiren bir yapı doğurmasıdır. İkinci kritik husus ise bu kuruluşların herhangi bir hukuki sorumluluklarının bulunmaması ve mevcut ortaklık yapılarının sistemde çok büyük ahlaki tehlike sorunu ortaya çıkarmasıdır. Bu iki kritik husus bir arada düşünüldüğünde sorunun uluslararası olmadığı, uluslarüstü bir mesele olduğu görülmektedir. Çalışma bu açıdan kredi derecelendirme kuruluşlarının özel yararı kolektif yarardan farklılaştıran yapısını 2008 Krizi ışığında açıklamaya çalışırken kredi notunun küresel özelliğe sahip kolektif bir nitelik taşıması hususundan yola çıkmıştır. Bu perspektifle çalışma, uluslarüstü meselelerin uluslarüstü bir oluşum tarafından çözümlenmesi gerektiğine işaret etmektedir. Bu oluşum ise kredi derecelendirme kuruluşlarına hukuki sorumluluk yükleyebilecek ve yaptırım gücü bulunabilecek, herhangi bir ülkenin sermaye açısından güdümünde bulunmayacak uluslarüstü nitelikte bir kuruluş olmalıdır. Rating Agencies, Global Collective Goods, Credibility, Global Crisis, Public Benefit, Moral Hazard, Mortgage ABSTRACT THE DYNAMICS OF GLOBAL CRISIS AND CREDIBILITY OF CREDIT RATING AGENCIES The process of globalization and financialisation accelerated since 1980’s has made global financial markets fragile in such a way that it has never been seen before. In this setting, the credibility of credit rating agencies which are admitted as one of financial safety net has started to be questioned with crisis arisen in the USA house market in 2008. On the one hand credit rating agencies were a part of main dynamics in the pre-crisis and post-crisis process; on the other hand, they took place on markets as a trigger of other dynamics. The question of what extend these organizations with their own interests may consider others benefit appeared as an important question during and after the 2008 crisis. Under this problem, there are two crucial points regarding to credit rating agencies. The first one is that since rating (credit score) of credit rating agencies is a global collective good, it makes the system operate in such a way that profit is privatized but losses and externalities are globalized. The second one is that these organizations have no legal responsibility and their partnership structure causes crucial moral hazard problem. In this respect, as the study try to explain the structure of credit rating agencies which differentiate private interest from collective benefit in the light of 2008 crisis, we use the point of collective good nature of rating. With this perspective, the study points out the fact that transnational matters should be dealed with a transnational institution. This creation should have power to impose legal responsibility to credit rating agencies and also be independent from any financial interests.