Sâlim ve Safâyi tezkireleriyle Vakâyiü’l-Fuzalâ’daki musikişinaslara dair bilgiler

Abstract

Tezkireler, yazıldıkları dönemlerdeki şahısların biyografilerini ve eserlerine dair örnekler vermeleri bakımından ilk elden târihi kaynak niteliğindedir. Ayrıca mûsikîşinasların hal tercümelerini ihtiva etmeleri bakımından Mûsikî Târihi'nin en önemli kaynaklarındandır. Bu çalışmamızda XVIII. yüzyılın ilk yarısında yazılan Sâlim ve Safâyî tezkireleri ile Vakâyiü'l-Fuzalâ'da yer alan elli yedi mûsikîşinas kaydı bulunmaktadır. Bu mûsikîşinas biyografilerinden kırk ikisi Safâyî Tezkiresi'nde, otuz altısı Sâlim Tezkiresi'nde ve otuz beşi Vakâyiü'l-Fuzalâ'da yer almaktadır. Bu biyografiler arasında mûsikî târihimizde isimleri zikredilmekle birlikte hayatlarına ve eserlerine dair elimizde çok fazla bilgi olmayan mûsikîşinaslara ait bilgilerin yanı sıra mûsikîşinaslıklarına dair kaynaklarda hiçbir bilgi olmayan on bir civarında mûsikîşınasın biyografileri de yer almaktadır. Çalışmamız giriş, müellifler ve tezkirelerine dair bilgiler, Safâyî ve Sâlim tezkireleriyle Vakâyiü'l-Fuzalâ'daki mûsikîşinaslara dair bilgilerin yer aldığı bölümlerden oluşmaktadır. Önce kişi isimleri daha sonra tezkirelerdeki kayıtları ve eserlerine dair örnekler sayfa numaralarıyla beraber verilmiştir. Bu çalışma Türk Mûsikîsi Tarihi araştırmacılarına tarihi nitelikli kaynakları sunmaktadır.

Tezkires are one of the most important sources of history because of their including biographies and works of art of who was living when these books were written. In addition they are also most important sources of Turkish Classical Music History because of their including musician and composers' biographies. In this work there are fifty seven musician biographies which are written in Sâlim Tezkiresi, Safâyî Tezkiresi and Vakayiü'l-Fuzalâ which are written at the begining of 18th century. Forty two of these musician biographies appear in Safâyî Tezkiresi, thirty six of them in Sâlim Tezkiresi and thirty five of them in Vakâyiü'l-Fuzalâ. Most of these biographies belong to well-known and eleven of them unknown musicians and composers. This work is formed by three themes: Introduction, informations about writers and their tezkires, and biographies of the musicians in Sâlim- Safâyî Tezkiresi and Vakâyiü'l-Fuzalâ. Under a main name all the biographies and samples of their arts are written with the page numbers. This work offers historical sources for Turkish Classical Music researhers.