Hisse senedi üzerine opsiyon sözleşmeleri ve Türkiye uygulaması

Abstract

Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası’nın, 2005 yılında fiili olarak hayata geçmesi ile Türk finans sektörü, yeni yatırım ve risk yönetimi araçlarına kavuşmuştur. ABD ve Avrupa ülkelerinde uzun bir süredir başarıyla uygulanan hisse senedi üzerine opsiyon sözleşmelerinin Türkiye’de devreye alınmasıyla birlikte, hisse senedi yatırımcıları, korunma amaçlı işlem yapabilecekleri gibi, hisse senedine sahip olmasalar bile, hisse senedindeki düşüş veya yükseliş beklentisine göre, sözleşme alarak veya satarak kar elde edebilecektir. Bu çalışma ile, opsiyon sözleşmelerinin işleyişi, fiyatlandırılması, muhasebeleştirilmesi ve vergilendirilmesi gibi konular üzerinde durulmuş, ayrıca hisse senedi üzerine opsiyon sözleşmelerinin VOB’ta işlem gördüğü varsayılarak, özellikle kriz dönemlerinde ve sonrasında, alıcı ve satıcıların, opsiyon işlemlerinden nasıl etkilendiği üzerine uygulamalar yapılarak çeşitli sonuçlara ulaşılmıştır.

As the Turkish Derivatives Exchange Market (TDE) started to function in 2005 the Turkish finance sector has attained new investment and risk management tools. As the stock exchange option contracts, which has been satisfactorily traded in the United States and Europe for a considerable period, are implemented in Turkey as well, the stock Exchange investors are now able to make forward transactions for hedging purposes, and even though they do not posses stocks, they may buy or sell stock exchange options contract according to up or down market expectations in stock exchange thereby incur profit. This study examines functioning, pricing, accounting and taxation issues involving the option contracts; furthermore, by assuming that the stock exchange option contracts are traded at TDE, we have tested how the purchasers and sellers are affected especially during the times of crises and afterwards from option transactions, and reached to various results.