Yabancı sermaye yatırımlarının ülke ekonomisinde önemi ve Azerbaycan örneği

Abstract

Bu tez çalışmamda doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının ülke ekonomilerindeki önemini inceleyerek; bağımsızlığını yeni kazanan Azerbaycan Cumhuriyeti'nde bu yatırımların yerini ve önemini belirtmeye çalıştık. Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarına geçmeden önce yatırım kavramını tanımladık ve bu doğrultuda doğrudan yatırımlar ile portföy yatırımlar arasındaki fark ve yatırım şekillerini, genel iktisat açısından yatırımlar başlığıyla da reel-mali yatırımlar ile otonom-uyarılmış yatırımlar hakkında bilgi verdik. Daha sonra yabancı sermaye yatırımlarının kapsamını ve tanımını yaptık. Birinci bölümün sonunda yabancı sermaye yatırımlarının tarihsel gelişimine değindik. İkinci bölümde fakirliğin kısır çemberi, azgelişmişlik kavramı, klasik, ürün hayat devreleri ve tekelci rekabet kuramlarıyla azgelişmiş ülkelerde doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını ve uluslar arası üretimin nedenlerini araştırdık. Bir sonraki bölümde sermaye verimliliği, yeni pazar yaratmak, hammaddeye ulaşmak, rekabet üstünlüğü elde etmek ile risk faktörü, ucuz işgücü ve sendikalaşma oranı faktörleriyle yabancı sermaye haraketlerinin nedenlerini inceledik. Yabansı sermaye yatırımlarının bir ülkeye geliş sebeplerini ekonomik ve siyasi faktörler açısından, daha sonra ise sosyal, kültürel, psikolojik, ahlaki ve moral faktörleri açısından araştırdık. Yabancı sermaye yatırımlarının ülke ekonomisinin iktisadi gelişme ve kalkınmasında teknoloji ve yönetim bilgisi, istihdam, ödemeler dengesi, uluslararası ilişkiler, bölgesel kalkınma, sermaye birikimi, üretim kapasitesi, tasarruf, yatırım ve milli gelir şeklinde etkilerini açıklamaya çalıştık. Dördüncü bölümde yabancı sermaye yatırımlarının ülkeye giriş veya davet edilmesi yöntemlerini özelleştirme ve yap-işlet-devret metotlarıyla açıklamaya çalıştık. Burada yabancı sermayenin özelleştirme uygulamalarına katılma sebepleri ve yap-işlet-devret modelinin dünyadaki uygulamaları, modelin özellikleri, yarar ve sakıncaları hakkında bilgi sunduk. Tezimin son bölümünde; Azerbaycan ekonomisinin tarihi seyri, Azerbaycan ekonomisinde yabancı sermayenin petrol sektöründe ve petrol dışı sektörlerdeki yerini, yabancı yatırımcıları ülkeye çekmek amacıyla yapılan yasal düzenlemeleri, yabancı yatırımcıların ülkede karşılaştıkları önemli sorunları ve yatırımcılar için uygun yatırım alanları şeklinde araştırmamızı tamamladık. Azerbaycan'daki Yabancı Sermaye Kanununu da ek olarak ilave ettik.

This thesis work, I tried to state the importance of direct foreign capital investment in Republic of Azerbaijan which obtained its independency newly, by examining the importance of these investments on countries economies. We described the investment concept before passing foreign direct capital investment. In this direction, we mode a distinction between direct investment and portfolio investment and explained the forms of investments. We also gave information about real-financial investments and autonomous-stimulated investments under the topic of investments from the view of general economics. At the end of the first chapter, we touched on the historical evolution of foreign capital investments. In the second chapter we researched the vicious circle of poverty, underdevelopment concept, classic, product life cycle hypothesis, monopolistic competition theory, direct foreign capital investments in undeveloped countries and the reasons for international production. In the next chapter we tried to explain foreign capital movements by examining the concepts op capital productivity, creating new markets, reaching the raw material, obtaining competitive advantage and risk factor, cheap labor cost and the ratio of unionization. We searched the reasons of foreign capital investments to come any country with economic and political aspects and then, with social, cultural, psychological, ethical and moral aspects. We tried to explain the effects of foreign capital investments on the country's economic development and progress by the way of changing technological and administrative knowledge, employment, balance of payments, international relations, regional progress, capital accumulation, production capacity, savings, investments and national income. In the fourth chapter, we tried to explain the ways how foreign capital investments come to the country and how they are invited with the methods of privatization and build-operate-transfer. In this section, we presented information about reasons of foreign capital's participation to privatization practices and practices of build-operate-transfer model all over the world, characteristics of the model and benefits and objections of the model. In the last chapter of our thesis, we made a search about several issues: historical progress of Azerbaijan economics, the importance of foreign investment in petroleum sector and in other sectors, legislations made to attract foreign investors to the country, the main problems of foreign investors in the country and appropriate investment areas for investors. We added Foreign Capital Law in Azerbaijan.