Siyasal kampanyalarda medya: yazılı basın haberlerinde “çerçeveleme” ve “öne çıkarma”nın politikacı temsilindeki rolü

Abstract

Walter Lippmann’ın geçen yüzyılın başında kısaca ifade ettiği gibi, “dışımızdaki dünyanın” gerçeklerine dair kafalarımızda “görüntüler” oluşmasını sağlayan kitle iletişim araçlarının, demokratik sistemin olmazsa olmaz kavramı kamuoyunun oluşumunda, seçmen ve seçilen gibi olguları içinde barındıran seçim dönemlerinin değerlendirilmesinde önemli rol oynayan araçlar oldukları genel kabul görmektedir. Haber medyası yalnızca siyasal olayları yorumlamakla kalmamakta, ayrıca siyasal aktörlerin imaj bileşenlerini sunarak, bu imajın çerçevesini vurgulamakta ve kamuoyu tarafından olumlu veya olumsuz olarak yargılanmalarında geçerli olan ölçütleri belirlemektedirler. Bu çalışmanın genel amacını, Türk yazılı basınında, daha belirleyici bir ifade ile, günlük ulusal gazetelerin “baş sayfa” ve “iç politika”, “gündem” veya “siyaset” başlıkları altındaki sayfalarında yer alan iç politika haberlerinin, gündem belirlemenin uzantıları olan çerçeveleme ve öne çıkarma etkileri açısından değerlendirilmesi oluşturmaktadır. Belirlenen amaç kapsamında, 3 Kasım 2002 genel seçimlerinde siyasal arenaya ilk kez medya patronu bir lider olarak giren Cem Uzan’a, yazılı basında nasıl yer verildiği eleştirel söylem analizi yöntemiyle araştırılmıştır. Elde edilen bulgular birarada değerlendirildiğinde, Star gazetesinin bir bütün olarak Cem Uzan’ı olumlu çerçevelediği, metin ve fotoğraflar düzleminde kullanılan açık söylemin yanısıra, çerçeveleme ve öne çıkarma etkilerini yaratmak amacıyla Türkiye’nin ortak siyasal-kültürel simgelerine çağrışımda bulunan örtük söylemden de yararlandığı görülmektedir. Dolayısıyla medya sahibi bir politikacının siyasi çıkarlarının söz konusu olduğu bir dönemde, medya-siyaset-sermaye ilişkileri, Cem Uzan ve Star gazetesi örneğinde somutlaşmaktadır. Star gazetesinin çerçeveleme ve öne çıkarma kavramları bağlamında gözlenen yayın çizgisinde, seçim dönemine özgü geliştirilen stratejik, genel olarak ise ekonomi politik yaklaşım kapsamında açıklanabilecek “sahiplik” ilişkisinin etkili olduğu anlaşılmaktadır. As Walter Lippmann pointed out at the beginning of last century, mass media that form “pictures in our heads” about the facts of the “world outside”, play important roles in the formation of the concept sine qua non of democratic systems, public opinion and political communication process. News media do not only construct and define political issues, they also frame political actors and define the criteria that public members use to judge the performance of political leaders. The central aim of this study is to evaluate “how” national policy news were presented in Turkish daily printed media, that is to say newspapers, from the angle of framing and priming effects. In order to realize this aim, critical discourse analyze was applied to the political news concerning Cem Uzan, owner of several mediums who participated for the first time general elections held on 3 November 2002. As a result, in Star, the newspaper that Cem Uzan owned, we observed positive frames in the news concerning Cem Uzan and his party and the use of manifest discourse as well as latent discourse in order to realize framing and priming effects. This publishing policy of Star could be explained by “media ownership” in the context of political economy approach.