Sultan III. Murad Dönemi tezhip sanatı

Abstract

Osmanlı klasik devir bezeme üslûbunun (İstanbul üslûbu), temelleri Sultan II. Mehmed (1451-1481) ve Sultan II. Bâyezid (1481-1512) dönemlerinde atılmıştır. Özellikle Sultan II. Bâyezid devri eserlerinde ilk örnekler müşahede edilmeye başlanmıştır. Sultan I. Selimʼin (1512-1520) Çaldıran zaferinden (1514) sonra getirmiş olduğu Türkmen sanatkârlar ile (Tebriz, Herat, Şiraz) ivme kazanmıştır. Sultan I. Süleyman (1520-1566) dönemi, Osmanlı klasik devir bezeme üslûbunun kendine has karakterini kazandığı ve zirve eserlerin üretildiği yıllar olmuştur. Sultan III. Murad (1574-1595) dönemine gelindiğinde önceki dönem eserlerinin bir hâsılası ve yorumu niteliğinde eserler üretilmiş ve farklı arayışlar içeren kompozisyon çalışmaları öne çıkmıştır. Sultan I. Süleyman devri eserlerinde görmeye başladığımız çift dış pervaz ve bulut üslûplu tığ tipolojisinin nihâî şekli yine bu dönem eserlerinde görülmüştür. Tezimizde, Sultan III. Muradʼın (1574-1595) 21 yıllık saltanatı süresince üretimi gerçekleştirilen yazma eserlerin tavsif ve tespitinin yapılarak dönemin bezeme anlayışının ortaya konulması hedeflenmiştir.

The foundations of the Classical Ottoman decoration style (Istanbul style) were founded during the regins of Sultan Mehmed II (1451-1481) and Sultan Bâyezid II (1481- 1512). The first examples of the style began to be observed in the books made for Sultan Bâyezid II and the art gained momentum when Sultan Selim I brought Turkmen artists from Tabriz, Herat and Shiraz after the victory of Çaldıran battle (1514). The reign of Sultan Suleiman I (1520-1566) was the period when the classical Ottoman decoration style gained its own character and works that are the pinnacle of art were produced. The period of Sultan Murad III (1574-1595) is characterized by the production of manuscripts that were the end result and interpretation of the previous period, as well as what appear to be experimental compositions. The aim of this thesis is to identify and describe the manuscripts produced during the 21 year reign of Sultan Murad III (1574-1595) and to reveal the decorative understanding of the era.