Mâverdî ve Ahmed Cevdet Paşa'nın hilafet görüşlerinin karşılaştırılması

Abstract

Hilâfet tarihi, İslâm kurumları tarihinde merkezî bir konum teşkil etmektedir. Buöneminden dolayı hilâfet kurumu, pek çok sahada üzerinde birçok çalışmanın yapıldığıbir konu olmuştur. Hilâfet literatürünün başında ise şüphesiz Ebu’l-Hasan el-Mâverdîgelmektedir. Yaşadığı dönemin şartlarının, halifenin yanında ve hizmetinde olanMâverdî’nin hilafet görüşlerini etkilediği görülmektedir. Mâverdî, Büveyhî emirlerivesayeti altında olan Abbâsî hilâfetinin savunmasını yapmıştır. Benzer şekilde hilâfetkurumunun savunulduğu diğer bir dönem ise XIX. yy Osmanlı hilâfeti dönemidir. Budönemde ise halifenin yanında ve hizmetinde olan ve İslâmî kaynaklardan faydalanarakpek çok konuda olduğu gibi hilâfet konusunda da yol gösterici olan kişi Ahmed CevdetPaşa’dır. O da dönemin şartlarına binâen hilâfet savunması yapmıştır. Bu tezde bu ikişahsiyetin halifenin yanındaki konumları ve dönemlerinin şartları dikkate alınarak hilâfetgörüşleri karşılaştırılmıştır. Böylelikle ulema-siyaset ilişkisi çerçevesinde hilâfet kurumualgısındaki değişen ve değişmeyen unsurlar ortaya konmaya çalışılmaktadır.

History of khilafet, has a central place in Islamic institutions. Because of this importance,the Khilafet institution has been the subject of many studies on many fields. At thebeginning of the Khilafet literary, doubtless Abu'l-Hasan al-Maverdi comes. It seems thatthe conditions of the time he lived affected Maverdî's views of Khilafet. Mâverdî defendedthe Abbasid Khilafet under the tutelage of the Büveyhid orders. Similarly, another periodin which the Khilafet institution was defended was the period of the 19th century OttomanKhilafet. In this period, Ahmed Cevdet Pasha who was at Khalifa’s side and at his service,the leader of the Khilafet, as well as being in many ways by benefiting from the Islamicsources and beside the Khalifa. He also made a defense of caliphate based on theconditions of the period. In this thesis, the views of the Khilafet were compared, takinginto consideration the positions of these two persons and the conditions of their periods.Thus, the changing and unchanging elements of the Khilafet were tried to be revealed.