İmkânsız Barış mı? Donald J. Trump’ın “Yüzyılın Anlaşması” Önerisi Üzerine Mülahazalar

Abstract

ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray’a geldiği günden beri Filistin Sorunu ile yakından ilgilenmekte ve Filistin- İsrail çatışmasını çözmeye yönelik hamleler gerçekleştirmektedir. Başkan Trump’ın tüm dünyaya verdiği mesaj bugüne kadar başarısızlıkla sonuçlanan çözüm ve kalıcı barışa dair tüm girişimlerin aksine kendisinin yeni bir perspektifle bölgede kalıcı ve adil barışın tesisini sağlayacak iradeyi göstereceği yönündeydi. Ancak “Yüzyılın Anlaşması” olarak adlandırılan ve uzun bir çalışmanın ardından 28 Ocak 2020’de resmen ilan edilen öneri metni, Trump’ın verdiği olumlu mesajların aksine sorunu derinleştirecek birçok unsuru bünyesinde barındırmaktaydı. İki devletin eşit egemenlik hakkı kullanarak parçası olması gereken öneri metninin hazırlık sürecinde Filistin tarafının dışarıda tutulması ve Kudüs ve Golan’a dair gelişmelerle Trump yönetiminin İsrail’e sağladığı imtiyaz, kalıcı ve adil barışın imkansızlığına dair göstergeler içermekteydi. Nitekim öneri metninin genel yapısı ve yaklaşımının Filistin Otoritesi’ni sürecin bir parçası görmekten ziyade ikincil bir statü üzerinden pasif aktör olarak ele aldığı görülmektedir. Bu kapsamda sunumun temel çerçevesi Filistin- İsrail çatışmasında kalıcı barışın mümkün olup olmadığı sorusu etrafında “Yüzyılın Anlaşması” metninin değerlendirilmesi üzerinedir. Geçmiş barış müzakerelerine de atıfların yapılacağı sunumda, Trump’ın büyük umutlarla ortaya koyduğu metnin Filistin, İsrail ve bölgenin geleceğine dair muhtemel yansımaları Filistin Sorununun genel seyri bağlamında tartışılacaktır.