Bedrettin Ayni’nin arap dili ve edebiyatındaki yeri

Abstract

Memlükler dönemi ilim ve kültür hayatının en önemli eserlerinin verildiği bir dönemdir. Memlükler kendilerinden önceki ilmî mirası çok iyi değerlendirmişlerdir. Memlüklü âlimleri kendilerinden önce kaleme alınan eserler üzerinde şerhler ve haşiyeler yapmışlardır. Bu ilim ortamın oluşmasında şüphesiz Memlük sultanlarının olumlu tutumları çok önemli rol oynamıştır. İlk Memlük sultanları ve emirleri, âlimlerin toplanma noktası haline gelen ülkelerinde, âlimlere ve talebelere karşı çok iyi davranmışlar, birbiriyle yarışırcasına câmiler, medreseler, hangâhlar, tekkeler ve zaviyelerden müteşekkil eğitim ve öğretim kurumları inşâ ettirmişlerdir. Hâkimiyetleri müddetince birinci sınıf ilim adamlarının yetişmesine ve çeşitli ilim dallarında ölümsüz eserlerin ortaya konmasına vesile olmuşlardır. Bu dönemde yetişmiş önemli bir ilim ve devlet adamı da çalışmamıza konu olan Bedreddin Aynî’dir. Çalışmamız giriş hariç iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Aynî’nin yaşadığı dönemin siyasi, sosyal ve ekonomik yapısı ile dönemin ilim ve kültür hayatı konu edinilmiştir. Bir ilim adamı yaşadığı çevreden bağımsız düşünülemeyeceği için onun dünyasını şekillerinden bu çevreden bahsettik. İkinci bölümde ise Aynî’nin hayatı, ilmî şahsiyeti, çağdaşları, hakkındaki değerlendirmeler ve eserleri hakkında bilgi verdik. Bedreddin Aynî’nin yaşadığı dönemi konu edindiğimiz birinci bölümde Maúrîzî’nin Óıùaù’ı, İsmail Hakkı Uzunçarşılı’nın Osmanlı Devlet Teşkilatına Medòal’i, Yaşar Kazım Kopraman’ın Mısır Memlükleri Tarihi ve İsmail Yiğit’in VII. cildini kaleme aldığı Siyasî-Dinî-Kültürel İslâm Tarihi bize rehberlik etmiştir. İkinci bölümde ise; Aynî’nin el-èAlemü’l-Heyyib fî Şerói Kelimi’ù-Ùayyib, èIkdu'l-Cumân’ı, Seòâvî’nin eê-ëavéu’l-Lâmiè li Ehli Úarni’t- Tâsiè ve ez-Zeylü èalâ Rafèı’l-èIãr, Sâlih Yûsuf Mèatûú’un Bedruddîn èAynî ve Eåeruhu fî èİlmi’l-Hadîå’i, Talat Sakallı’nın Bedruddin Aynî (Hayatı, Eserleri ve İlmî Şahsiyeti) ve Abdurrezzak el-Ùanùavî el-Úarmûù’un Óavâdiå ve Terâcim li Bedreddîn èAynî èIkdu'l-Cumân fî Târîòi Ehli’z-Zamân’ı temel başvuru kaynaklarımız olmuştur. Bu kaynaklara ek olarak Aynî’nin hayatı ve çalışmaları ile ilgili çeşitli dergi ve ansiklopedilerden de yararlandık.Mamluk period, science and culture of a given period of life is the most important works. Mamluks were, before them a very good knowledge legacies. Mamluk scholars before them with a written commentary on the work they do and marginalia. This knowledge environments in the formation of the Mamluk sultan of course a positive attitude has played a crucial role. The first Mamluk sultan and orders, the scholars gathering place became countries, scholars and students against the very good to have, competing cats and dogs mosques, madrasas, hangâhlar, lodges and lodges consisting of educational and training institutions built You can report. The period of domination by the world-class scientists to the training and the various branches of science led to the immortal works of art are revealed. During this period, the study raised an important statesman of science and which are subject to our Aynî'dir Bedreddin. Our work consists of two parts except for entry. Aynî'nin at the time of the first part of the political, social and economic structure, science and cultural life of the period have been dealt. Having a scientist for the environment can not be considered independent of his world as we talked about the environment. In the second part Aynî'nin life, his scientific personality, modern, rights were given information about the assessments and work. Subject to the time we get from Bedreddin Aynî'nin Maúrîzî'nin Óıùaù'ı in part, to the Ottoman Empire Medòal'i Uzunçarşılı'nın Hakkı Yaşar Yiğit Ismail Kazim Kopraman'ın History and VII of Egypt Memluks. The skin of the political-religious-cultural writing a history of Islam has guided us. In the second section; Aynî'nin fi al-èAlemü'l-Heyyib Kelimi'ù sero-Ùayyib, èIkdu'l-Cumân'ı, Seòâvî'nin ee-ëavéu'l Úarni't-Move and crush the Islamic Ahl-li Zeylü èalâ Rafèı'l-èIãr, Salih Joseph and Eåeruhu Mèatûú'un Bedruddîn èAynî èİlmi'l-fi Hadîå'i Talat Bedruddin of Real Bearded (Life, Works and Scientific Personality) and Abdurrezzak el-el-Úarmûù'un Ùanùavî Óavâdiå and shut down Terâcim Ehli'z-fi li-Friday Bedreddin èAynî èIkdu'l Zamân'ı have been our main reference source. In addition to these sources Aynî'nin about the life and work we benefit from various journals and encyclopedias.