Streptococcus pneumoniae ve haemophilus influenzae izolatlarının antibiyotik duyarlılık paternlerindeki değişim: Dört yıllık izlem

Abstract

Bu çalışmada, 2003-2006 yılları arasında Marmara Üniversitesi Hastanesi Klinik Mikrobiyoloji Laboratuvarına gelen klinik örneklerden izole edilen Streptococcus pneumoniae ve Haemophilus influenzae suşlarının antibiyotik direnç oranlarındaki değişiminin izlenmesi amaçlanmıştır. Antibiyotik duyarlılığı disk difüzyon yöntemiyle çalışılmış, pnömokoklarda penisilin duyarlılığı için penisilin E-test (AB Biodisk, İsveç) kullanılmıştır. Sonuçlar “Clinical and Laboratory Standards Institute (CLSI)” standartlarına göre değerlendirilmiştir. Dört yıllık sürede laboratuvarımızda toplam 258 S.pneumoniae ve 548 H.influenzae izole edilmiştir. Çalışmamızdaki izolatlar penisilin direnci açısından 2006 CLSI kriterlerine göre irdelendiğinde, tüm S.pneumoniae izolatlarının %39.9’u penisiline dirençli olup; düşük düzey penisilin direnci (DDPD) %30.2 oranında, yüksek düzey penisilin direnci (YDPD) ise %9.7 oranında saptanmıştır. YDPD oranları 2003 yılında %11.1, 2004 yılında %10.9, 2005 yılında %6, 2006 yılında ise %12.1 olup, 2005 yılı hariç yıllar içinde belirgin bir değişim gözlenmemiştir. Ancak, 2008 CLSI kriterlerine göre değerlendirildiğinde tüm pnömokok izolatlarının penisilin direnci %3.5, DDPD %3.1 ve YDPD %0.4 olarak bulunmuştur. Yıllara göre penisilin direnci ise 2003 yılında %4.4, 2004 yılında %5.5, 2005 yılında %0 ve 2006 yılında %4.4 olarak bulunmuş, YDPD ise 2003 yılında %2.2 olup daha sonraki yıllarda rastlanmamıştır. Kloramfenikol, eritromisin, tetrasiklin ve trimetoprim-sülfametoksazol (TMP-SMX) direnç oranları sırasıyla %10.1, %19, %26.8 ve %49.2 olup, izolatların %12.4’ünde eritromisin, tetrasiklin ve TMP-SMX’e çoklu direnç saptanmıştır. Vankomisine direnç gözlenmemiştir. H.influenzae izolatlarında toplam beta-laktamaz pozitiflik oranı %3.3 olup, 2003 yılında %1.6 olarak belirlenen oran 2006 yılında %4’lere yükselmiştir. Beta-laktamaz negatif ampisiline dirençli izolat saptanmamıştır. Tüm izolatlarda kloramfenikol ve sefaklor direnci düşük düzeylerde olmakla birlikte (sırasıyla %2.2 ve %0.7), TMP-SMX direnci %25.5 oranında saptanmıştır. Beta-laktamaz üreten izolatlarda üretmeyenlere kıyasla TMP-SMX’e direnç iki kat daha fazla görülürken, kloramfenikol direncinin %1’den %44.5’e çıktığı görülmüştür. Sonuç olarak, H.influenzae’da beta-laktamaz oranlarının yıllar içinde en az iki katına çıkmış olması, bu konudaki izlemin titizlikle yürütülmesi gerektiğini düşündürmektedir. Pnömokoklarda ise penisilin direncinin değişen 2008 CLSI kriterleri ile %3.5 olarak saptanması ve bunun sadece %0.4’ünün YDPD olması, penisilinin hala bu enfeksiyonlarda güvenle kullanılabileceğini vurgulamaktadır. Yine de belirli aralıklarla yapılacak minimum inhibitör konsantrasyonu düzeyindeki direnç takibi, her ülkenin kendi direnç oranlarını belirlemesi, ampirik tedavide uygun antibiyotiklerin kullanılmasına ve tedavinin daha başarılı olmasına katksağlamak açısından önemlidir.

This study was aimed to follow up the antibiotic resistance trends in Streptococcus pneumoniae and Haemophilus influenzae isolated from clinical specimens between 2003-2006 at Marmara University Hospital, Istanbul, Turkey. Antibiotic susceptibilities were performed by disk diffusion method, and penicillin susceptibility was determined by E-test (AB Biodisk, Sweden). Results were evaluated by CLSI standards. During this period a total of 258 S.pneumoniae and 548 H.influenzae were isolated in our laboratory. According to the 2006 CLSI penicillin breakpoints, overall resistance of S.pneumoniae isolates to penicillin was 39.9% and intermediate and high level penicillin resistance rates were 30.2% and 9.7%, respectively. The rates of high level penicillin resistant pneumococci by years were 11.1% in 2003; 10.9% in 2004; 6% in 2005, 12.1% in 2006 and except for 2005 no significant change in resistance rates was detected. However, according to the 2008 CLSI penicillin breakpoints, resistance was found to be 3.5%, intermediate and high level penicillin resistance being 3.1% and 0.4%, respectively. While penicillin resistance rates by years were as 4.4% in 2003, 5.5% in 2004, 0% in 2005 and 4.4% in 2006, high level penicillin resistance was detected only in 2003 as 2.2%. Resistance rates of chloramphenicol, erythromycin, tetracyline and trimethoprim-sulphametoxazole (TMP-SMX) were detected as 10.1%, 19%, 26.8% and 49.2%, respectively while erythromycin, tetracycline and TMP-SMX multi-drug resistance was detected in 12.4% of the isolates. No resistance was detected to vancomycin. Beta-lactamase production rate in H.influenzae isolates was 3.3%, being 1.6% in 2003 with a raise up to 4% in 2006. No beta-lactamase negative ampicillin-resistant isolate was detected. Although chloramphenicol and cefaclor resistance were in low levels (2.2% and 0.7%, respectively), TMP-SMX resistance was detected as 25.5%. TMP-SMX resistance was two fold more in beta-lactamase producers compared with the non-producers, whereas chloramphenicol resistance revealed a significant increase in beta-lactamase producers (1% versus 44.5%). In conclusion, doubling of beta-lactamase production rate in H.influenzae within years indicates the importance of continuous follow-up of antibiotic resistance in specific pathogens. The evaluation of penicillin results obtained for pneumococci according to modified 2008 CLSI criteria revealed that penicillin can still be used effectively in the treatment of pneumococcal respiratory tract infections. Continuous active surveillance of resistance rates provides important data for the determination of the empirical therapy protocols for S.pneumoniae and H.influenzae infections.