Aktif yaşlanma: bilişsel ve sosyal boyut

Abstract

Yaşlanma özellikle sosyal, bilişsel ve psikolojik olmak üzere çeşitli işlevlerde, kapasite ve olanaklarda gerilemenin ilerlemeden daha ağır bastığı, bir dönem olarak tanımlanmaktadır. Aktif yaşlanma da kişinin kayıplarından çok güçlü yanlarına odaklanılarak onları kullanmayı sürdürdüğü ve hatta geliştirdiği bir süreçtir ve bireysel özellikler ön plana çıkmaktadır. Yaşlanmayla beraber bireylerin özellikle dikkat, bellek, görsel ve işitsel algı, yönetimsel beceriler ve dil alanlarında kendini iyi hissetmediği ve bu bilişsel gerilemenin bazı kişilerde başarılı/aktif bilişsel yaşlanma olarak kabul ettiğimiz en hafif düzeylerde kaldığı, bazılarında ise demansa kadar gidebildiği bilinmektedir. İşte aktif yaşlanma süreciyle bu bilişsel kayıpların en azda tutulması ve beklenen yaşam süresinin uzamasıyla birlikte hayatlarımıza eklenmiş gibi olan “fazladan” yılların olabilecek en yüksek nitelikte yaşanabilmesi amaçlanmaktadır. Yaş alma ile beraber hastalık ya da maluliyetlerin olmaması, fiziksel ve bilişsel kapasitenin korunmuş olması ve kişinin toplum içinde etkin biçimde yer almaya devam etmesi (kişiler arası ilişkilerinin ve sosyal rollerinin sürmesi) aktif yaşlanma için temel gereklilikler olarak sıralanmaktadır. Gönüllü sosyal çalışmalar içinde yer almak, var olan ilişkilerin ve rollerin korunması, kendi yaş gruplarıyla bir araya gelebilmelerinin sağlanması, yine yakınları tarafından anlaşılıyor ve kabul ediliyor olduklarını hissetmeleri ve yeni bilgi ve beceriler edinmek yönünde öğrenme etkinliklerine katılabilmeleri bilişsel işlevlerin sürdürülmesi ve hatta korunması anlamına gelir. Dolayısıyla aktif bilişsel yaşlanmayı sağlayan özelliklerdir.Aging is defined as a period in which the decline of the capacity and the opportunities especially about the social, cognitive and psychologic functions overbalance the progress. The active aging is a procedure in which the aging individual improves and goes on with focusing on the strengths more than the losses and individual characteristics stand out. It is known that individuals do not feel themselves good, especially with concentration, memory, visual and auditory perceptions, administrative skills and language subjects through aging and in some people this cognitive impairment may present at the minimum level that we accept as successful/active cognitive aging but in some others it may progress to a dementia. Thus by active aging process it is aimed to live the added extra years of life expectancy at the maximum possible quality and to keep the cognitive decline at the minimum. The absence of disease and disabling conditions, maintaining physical and cognitive capacities, and the active involvement ofseniors in society (keeping on the interpersonal relationships and social roles) are listed as the essential requirements for active aging. Attributes like engagement in social voluntary work, protection of present relations and roles, come together with the similiar age groups, feeling family members and friends understand and accept them, involve in trainings to get new knowledge and skills mean to promote and prevention of cognitive functions. So they are the characteristics that achive active cognitive aging.