Kent içi transit yollarda trafiğin optimizasyonu (İstanbul için bir uygulama)

Abstract

İstanbul kentiçi ulaşımında trafik sıkışıklıklarının en sık yaşandığı yerler, ana yollar ve bunlarla bağlantılı bazı yan yollardır. Günümüzde bu yollardaki trafik sıkışıklıklarının yalnız saha gözlemlerine dayanan makroskopik akım verilerinin esas alındığı kapasite analizi yöntemleriyle azaltılması mümkün görülmemektedir. Klasik kapasite analizi yöntemlerinin yanı sıra trafik akımlarının gerçekçi bir şekilde temsil edildiği matematiksel modelleri esas alan optimizasyon yöntemlerinin kullanılması zorunlu hale gelmiştir. Bu modellerden yararlanarak kentiçi karayolu ağlarındaki trafik akımlarının optimizasyonu üzerine yapılan çalışmalar, esas olarak ana yollar, sinyalize arterler ve sinyalize kavşaklardaki akımların denetim sürecine ilişkin optimizasyon yöntemlerini konu edinmektedir. Bu kapsamda, ana yollar üzerindeki akımların optimizasyonu; katılım denetimi (ramp metering), değişken hız denetimi (variable speed control) ve güzergah (rota) seçimi (route guidance) yöntemlerinin kullanıldığı mekanizmalar ile sağlanmaktadır. Ana yol akımlarının optimizasyonu için en yaygın olarak kullanılan denetim yöntemi, katılım denetimidir. Katılım denetimi, bir katılım kolundan gelen talebin, ana yol akımları üzerindeki bozucu etkilerini azaltarak, ana yol üzerinde kapasite kullanımını iyileştirmeyi amaçlar. Bu çalışmada izole katılım denetimi sürecine eşlik edecek bir optimizasyon modeli önerilmiştir. Söz konusu optimizasyon modeli önerisi İstanbul kentiçi karayolu ağlarında önemli bir yer tutan D100 (E5) karayolunun Kozyatağı kesimindeki katılım noktasında trafik sıkışıklıklarının azaltılması amacıyla geliştirilmiştir. Modelin testine ilişkin çalışmalar VISSIM simülasyon ortamında gerçekleştirilmiştir.Sonuçlar, sahadaki denetimsiz şartlara nazaran, çok önemli performans artışının sağlandığını göstermiştir. Highways and some surface streets related to these highways are the places where traffic congestion is frequently situated in urban transportation of İstanbul. Nowadays, it is not possible to solve these traffic congestion only by capacity analysis which are based on microscobic flow data colected by field observations. Additional to the classical capacity analysis methods, It has become an obligation to use optimization methods which are based on mathematical models that represents traffic flow in real. Studies done on optimization of traffic flows in urban highways by using these methods are about optimization methods related to control process of flows at highways, arterials and junctions which have signalization system in pripciple. In this scope, optimization of flows on highways has been achieved by mechanism which uses ramp metering, variable speed control and route guidance methods. Ramp metering is the most commonly used control methods for highway flow optimization. The aim of ramp metering is to improve the capacity usage at highway by decreasing spoiling effect of junction branch demand on highway flow. In this study, Insulated ramp metering period model accompaniment has been proposed. This proposal optimization model is developed to solve traffic congestion at D100 (E5) Kozyatağı highway in İstanbul. Studies of test of the model have been done in VISSIM simulation environment. Results have showed that the performance have been increased increadibly in comparison to uncontrolled conditions in the field.