Osmanlı'da ekonomik ve toplumsal hoşnutsuzluğun tarihi üzerine bir inceleme : 1416 Börklüce Mustafa olayı

Abstract

XV. yüzyılın başlarında, Osmanlı coğrafyası bir dizi siyasal ve toplumsal olaylara sahne olmuştur. Ankara Savaşı(1402), Timur'un Anadolu'yu istilası(1402-1403), Yıldırım Beyazıt'ın oğulları arasındaki taht mücadelesi(Fetret Dönemi, 1402-1413), eski Anadolu beyliklerinin varislerinin Osmanlılara karşı iktidar mücadelesine girişmesi, Rumeli'de Şeyh Bedreddin, Batı Anadolu'da Börklüce Mustafa ve Torlak Kemal ayaklanmaları gibi gelişmeler yaşanmıştır. Bu gelişmeler ve bu gelişmelere bağlı sürekli savaş hali, Osmanlı coğrafyasında iktisadi ve toplumsal yaşamı olumsuz etkilemiştir. Ekonomik ve sosyal hoşnutsuzluk derinleştikçe toplumun çeşitli kesimlerinden tepkiler yükselmiştir. Osmanlı coğrafyasında bu tepkilerin açığa çıkardığı en önemli toplumsal olaylardan biri de Börklüce Mustafa'nın ayaklanmasıdır. Bu çalışmada, Börklüce Mustafa ayaklanmasının düşünsel ve ideolojik içeriğine, dayandığı toplumsal kitle desteğine değinilmekle birlikte, asıl olarak ayaklanmanın gerçekleştiği Batı Anadolu'da iktisadi ve toplumsal hayattaki değişimleri ve çeşitli gerilim noktalarını açıklamak amaçlanmıştır.

At the beginning of the XVth century, Ottoman territory had witnessed a series of political and social events. Ankara War (1402), Timur’s invasion of Anatolia (1402-1403), throne struggle between the sons of Yıldırım Beyazıt(interregnum, 1402-1413), power struggle of the successors of the prior Anatolian Beyliks against the Ottomans, in Rumeli the rebellion of Sheikh Bedrettin’s rebellion and in Western Anatolia the rebellions of Borkluce Mustafa and Torlak Kemal had occurred. These developments and the state of war related to these developments had a negative impact on the economic and social life in the Ottoman Empire. As the economic and social discontent deepened, the reactions from the various segments of the society increased. One of the most important events resulted from these reactions in the Ottoman territory was the rebellion of Borkluce Mustafa. This study aims to explain essentially the changes in the economic and social life and the tensions in the Western Anatolia where the rebellion took place, besides addressing the intellectual and ideological content and the social support on which Borkluce Mustafa’s uprising based.