Kriz ortamında faiz riski yönetimi

Abstract

Bir ülkedeki yatırım ve tasarruf kararlarının alınmasında en etkin role sahip olan unsurların başında faiz oranı gelmektedir. Dolayısiyle, küreselleşen bir dünya ekonomisinde, faiz oranlarındaki dengelerin uzun süreli bozulması ciddi krizler yaratmaktadır. Genel anlamda kriz süreci kendini besleyen kısırdöngü denebilecek olağandışı bir durumdur ve daha önceki işleyişi tehdit eder biçimde gelişmektedir. Krizin ortaya çıktığı yapıların hepsinde organizasyonlar daha önce karşılaşmadıkları bir değişim sürecinden geçmektedirler. Kriz yönetimi kriz sürecinden çıkmak için hangi stratejilerin seçilip uygulanacağına karar vermek ve bu kararların nasıl verileceğini bilmektir. Kriz yönetiminde önemli olan nokta çabuk hareket etmenin zorunluluğu ve yeni hedeflerin oluşturulmasının gerekliliğidir. İşletmeler, sahip oldukları pozisyonları iyi değerlendirmek suretiyle krizden çıkış yolları ararlar. Ancak içinde bulunulan belirsizlik süreci işletmeler için riskleri de beraberinde getirmektedir. Risk yöneticileri risk faktörlerini ayrı ayrı analiz ederek, etkin ve doğru kararlar alabilmek için zamana ihtiyaç duyarlar. Gerekli olan zaman ise türev ürünlerin etkin olarak kullanılmasıyla sağlanabilmektedir. İşte bu noktada, finans piyasalarında, riskten korunmak için türev ürünler diye adlandırılan vadeli işlemler ürünleri geliştirilmiştir. Bu finansal ürünler, finans piyasalarındaki değişmelerden ortaya çıkan yeni ihtiyaçlar çerçevesinde çeşitlenmiş ve risk yöneticilerinin vazgeçemeyeceği araçları oluşturmuştur. Bu çalışmada, türev ürünler örneklerle desteklenerek anlatılmaya çalışılmıştır. Türev ürünleri konusunda bilgili bir risk yöneticisi, alternatif durumlar yaratabilmekte ve bir ekonomide kaynakların daha etkin dağılımına ve kullanımına katkıda bulunan vadeli işlem piyasalarının gelecekle ilgili bilgi sağlamaları özelliğinden de faydalanarak, ve özellikle kriz ortamlarında en uygun stratejiyi geliştirerek risk yönetimini etkin bir şekilde uygulayabilmektedir. Bu çalışmanın uygulama bölümünde, Devlet İstatistik Enstitüsü'nün verilerinden faydalanılarak, ekonomik göstergeler analiz edilerek, Türkiye'deki güçlü krizin nedenlerinin tahmin edilmek istenmiş, böylece krizden kurtulabilmek için öneriler geliştirilmeye çalışılmıştır. Ayrıca içinde bulundukları kuvvetli belirsizlik koşulları nedeniyle geleceği tahmin etmekte zorlanan bankalar, bireysel yatırımcılar ve işletmelerin; sürekli dalgalanan faiz oranları ve döviz kurları nedeniyle nasıl bir risk yönetimi gerçekleştirmeleri gerektiği üzerinde durulmuştur. Riskten korunmada önemli bir yere sahip olan vadeli işlemler piyasasının, Türkiye'deki durumu ve sorunları, yetkililerin değerli görüşlerine dayanılarak yorumlanmıştır. Uluslararası sermaye, kendi alıştığı ve istediği kurallar ve araçların sağlanmaması halinde, böyle araçlar süren ülkelere yönelebilir. Bu durum, önemli miktarda bir dövizin ülkeden çıkışına neden olabilecektir. Türkiye, bu araçları kısa sürede geliştirmediği taktirde bazı kısa vadeli risklerden kurtulmuş olur. Ancak bunun bedeli, uzun vadede daha büyük bir risk ve maliyet olarak karşısına çıkması mümkündür. Son olarak, Türkiye'nin içinde bulunduğu yoğun kriz ortamından kurtulabilmesi için en önemli sorunun kaynak ihtiyacı olduğu görülmüştür. Krizin aşılması için ihtiyaç duyulan kaynak yurt dışından borçlanılarak veya özelleştirme yöntemiyle sağlanması mümkün olabilmektedir. Ancak Türkiye'nin karşılaştığı bu son krizin gerçekten son olabilmesi için esas kaynağın arttırılan ihracatla ve artan turizm gelirleriyle sağlanmasına önem verilmesinin gerekliliği anlaşılmıştır. Öneriler doğrultusunda Türkiye'nin sahip olduğu potansiyel canlandırılarak kriz aşılabilir.

The ratio of interest rate is one of the most important factor that effects the investment and savings decisions in a country. Therefore, sharp changes in interest rate ratio causes for long lasting and serious crisis in an economy. Generally, the extraordinary period created by the crisis effects the existing structures of today and forces the all organizations for change. Thats why, crisis management is necessary and helps for the organizations which are obligated for quicker their adaptation to new conditions by improving new goals and by using new strategies for ending the hard effects of the crisis. In addition, the organizations need to analyze their existing positions to find out the most optimum way for saving themselves. Unfortunately, the unclearness of the future brings the risks together. The risk managers needs for time to analyze the risk factors for getting the best decisions. Here, the integrated financial instruments help them for extra period. Next, these integrated financial instruments are developed and reshaped under the needs of the improving financial markets and they become the unforgettable instruments for the risk managers. At this thesis, the integrated financial instruments are also tried to explain with the support of detailed examples. It is possible to create alternative situations for a risk manager who can use these financial instruments effectively. Thus, they can improve the most correct strategy because the datas of the futures market informs the risk managers about the future. In addition, the futures market also helps for the distribution of the sources more efficiently and productively in the economy. At the final part of this thesis, The Statistical Institute of the Government's datas were used for picturing the exsisting situation of the Turkish economy thus it would be possible to understand the possible reasons of hard economical crisis continuing and to develop new suggestions to end the crisis. Also, it is discussed about the possible strategies of a risk management that has to be followed by the individual investors, banks and organizations under the continuiously waving interest rate ratios and exchange rates which causes unclearness for the future. The positioning and the problems of the futures market, which is very important for avoiding risk, are tried to be described after interviewing with the responsibles. The international capital has its own rules and instruments, unless we provide the requested base, then the capital will be forwarded to other countries which can supply the demanded conditions. When Turkey does not improve these financial instruments and futures market regarding the requests of the capital markets, Turkey will escape from some risks in the short term but it may create a bigger risk and cause an increase at costs in long term. Finally, it is understood that finding new sources is the only way of preventing and ending the crisis in Turkey. Owning from foreign markets and privatization can be the two possible solutions of finding new sources but to end the crisis in Turkey forever, we need to provide the needed finance by increasing exportation volume and investing on tourism. Under these proposals, it will be possible to end this long lasting crisis by animating the potential that Turkey owns.