Gırnata Beni Ahmer Devleti’nin Kuruluşu ve I. Muhammed Dönemi (629-671/ 1232-1273)

Abstract

Endülüs ve Kuzey Afrika'da hüküm süren Muvahhidler Devleti'nin İkâb savaşında Hıristiyanlar karşısında hezimete uğraması, Muvahhidler Devleti'nin otoritesinin kaybolduğu Endülüs'te, kargaşa ortamını daha da artırarak yerel liderlerin ortaya çıkmasına, ve bir taraftan kendi aralarında, bir taraftan da Hıristiyanlarla mücadelelerine zemin hazırladı. Muvahhidler'in boşalttıkları Endülüs İslâm topraklarındaki idari ve siyasi boşluk, Muhammed b. Hûd, Zeyyan b. Merdanis ve Muhammed b. Nasr gibi yerel idareciler tarafından doldurulmaya çalışıldı. Endülüs'te tarih sahnesine çıkan bu şahıslardan Muhammed b. Hûd, Mürsiye şehrini kendine merkez edinerek, özellikle Doğu Endülüs'te ve Müslümanlar'ın elinde kalan yerlerde merkezi bir otorite kurup onları tek çatı altında toplamaya çalıştı. Fakat bu amacına ulaşamadan vefat etti. Aynı dönemde Zeyyan b. Merdanis de Balensiye şehrinde yönetimi eline geçirip bağımsızlığını ilan etti. Fakat Zeyyan da, güçlü Hıristiyan kuvvetleri karşısında kayda değer bir ilerleme sağlayamadan gücünü kaybetti ve Kuzey Afrika'ya gitmek zorunda kaldı. İbn Hûd ve İbn Merdanis'in doldurmakta başarılı olamadıkları Endülüs'teki idari ve siyasi boşluğu, aynı dönemde mücadele sahasına atılan bir diğer Müslüman lider Muhammed b. Nasr(İbnü'l-Ahmer) doldurmuştu. Onun dönemi Endülüs Müslümanlar'ı açısından nisbeten bir rahatlama ve huzur dönemi oldu. Bu dönemde -250 yıl sürecek olan Benî Ahmet Devleti'nin başkenti- Gırnata şehri, her yönüyle Müslümanlar'ın ve gayrı müslimlerin ikâmetgahı oldu. Halkın refah ve hayat seviyesi yükseldi. İbnü'l-Ahmer, Gırnata'nın bir çok yerine su kanalları, hamamlar, hastahaneler ve misafirhaneler inşâ etti. Halkın eğitim ve kültürel hayatı için de bir çok kütüphane ve okul yaptırdı Böylece Gırnata şehri, her türlü kültürel ve sosyal gelişmenin merkezi oldu. Endülüs tarihinin son 250 yıllık döneminde hüküm sürmüş olan Benî Ahmer Devleti'nin kuruluş süreci ve bu devletin kurucusu Muhammed b. Yusuf(İbnü'l-Ahmer) dönemi, Gırnata ve çevresinde varlığını devam ettiren Müslümanların siyasi, ekonomik, ticari ve kültürel varlıklarını belirleyen önemli bir zaman dilimi oldu.